Langs de badrand sluimert het ongenoegen

Topzwemmen Amsterdam (TZA) is de motor achter de dit jaar opvallend sterk bezette Swim Cup in het eigen Sloterparkbad. Maar hoe florissant oogt de toekomst? ,,Het is zwemmen in stroop.''

Woedend was Michiel Bloem. Dacht de manager van Topzwemmen Amsterdam (TZA) de kinderziektes net uitgebannen te hebben, stuurt ,,een of andere lolbroek van het zwembad'' woensdag een persbericht de wereld in. Strekking van het knullige schrijven: Ian Thorpe, het Australische zwemfenomeen dat vorige week een valse start veroorzaakte bij de olympic trials in Sydney, komt zich in Amsterdam revancheren op de 400 meter vrije slag.

Zelfs Bloems jongste zoon (3) trapte uiteraard niet in die doorzichtige 1-aprilgrap. Maar de manager zat met de brokken. ,,Omdat mijn naam en telefoonnummer onder dat valse persbericht stonden, ben ik door wel zeven of acht mensen gebeld'', brieste de eigenaar van een trainingsadviesbureau donderdagochtend. ,,Ik ben witheet, en ik ben niet de enige. De dader heeft inmiddels te verstaan gekregen zich voortaan te onthouden van dit soort flauwekul.''

TZA is de onvolwassen `onderbroekenlol'-fase al lang en breed ontstegen, en draagt het professionalisme met verve uit. Des te pijnlijker was de solo-actie van een van de loopjongens, die meende vijf stappen terug in de tijd te moeten zetten. Bloem wenste gisteren weinig woorden meer vuil te maken aan het onnozele, maar veelzeggende voorval.

Want dat is het: hoe graag Nederland zich met dank vooral aan boegbeelden Pieter van den Hoogenband en Inge de Bruijn ook mag portretteren als een zwemnatie, de realiteit is weerbarstiger. Het baanbrekende werk achter de schermen komt voor rekening van slechts een handjevol enthousiastelingen, dat de topsport een warm hart toedraagt maar langzamerhand doodmoe wordt van ,,het uitblijven van professionele steun'', aldus Bloem.

Cees Vervoorn weigerde zich gisteren te laten verleiden tot al te zwartgallige bespiegelingen. Al ontkwam ook de TZA-voorzitter niet aan de conclusie dat de ambities dreigen te verzanden. ,,Ik wil niet klagen, want we mogen trots zijn op wat we hier in drie jaar hebben neergezet. Maar types als Michiel en ik zeg maar de vrijwillige bestuurders worden een beperkende factor nu de laatste stap, die naar een professioneel management, maar niet gemaakt kan worden.''

Bloem, instemmend: ,,Het is zwemmen in stroop. Wij willen vooruit en hebben samen met Eindhoven (Topzwemmen Zuid-Nederland, red.) het een en ander in gang gezet, met als doel een structurele verbetering van het topzwemmen. Na `Sydney' zou ook vanuit de bond een op topsport gerichte doorstart gemaakt worden. Die is vooralsnog uitgebleven en zonder nu al te cynisch te worden: ik moet nog maar zien of al die mooie woorden ooit waargemaakt worden.''

Komende week belooft cruciaal te worden. Na verhitte discussies met de ongeduldige TZA-beleidmakers en hun geloofsgenoten uit Eindhoven beloofde de Stichting Topzwemmen Nederland (STN), het ooit als slagvaardig bedoelde topsportorgaan van de zwembond, haar huiswerk opnieuw te doen. Bloem en Vervoorn wachten de uitkomsten van het kritische zelfonderzoek met spanning af, maar hebben het noodscenario al klaarliggen: ,,Als het moet zonder de bond.''

Het eerste slachtoffer is reeds gevallen. STN-directeur Marcel van der Togt heeft zijn functie in alle stilte neergelegd. Bondscoach André Cats neemt zijn taken tot nader order waar, al weigerde de Fries gisteren commentaar te geven. Bloem en Vervoorn hebben de personele wijziging voor kennisgeving aangenomen.

Trots mogen de organisatoren van de derde editie van de Amsterdam Swim Cup in elk geval zijn op het deelnemersveld. Het is lang geleden (Speedo World Meet 1976 in Amersfoort) dat zoveel internationale topzwemmers, afkomstig uit achttien verschillende landen, in Nederland te bewonderen waren. ,,On-Nederlands goede wedstrijden'', sprak Van den Hoogenband gisteren dan ook na zijn andermaal imponerende race (1.46,55) op de 200 meter vrije slag.

Inspirerend was gisteren ook het door TZA georganiseerde mini-congres onder de titel The Art of Performing. Paul Bergen, de compromisloze `wondercoach' van De Bruijn die naar Amsterdam werd gehaald, en Charles van Commenée, technisch directeur van UK Athletics, lieten aan de hand van een reeks prikkelende vragen hun licht schijnen over het fenomeen topsport, en wat daar zoal bij komt kijken. Een verademing, en weer eens wat anders dan de glaasjes ranja serverende moeders en de Kabouter Plop-muziek, die het Nederlandse zwemmen zo lang in een wurggreep hadden.

Het topevenement in het Sloterparkbad onderstreept niet alleen de ambities van de niet-clubgebonden stichting, het dient tevens als kruiwagen voor de eigen zwemmers, die wel wat `externe prikkels' kunnen gebruiken. Neem Ewout Holst. De student met de imposante borstkas benutte gisteren de aanwezigheid van Mark Foster om op de (niet-olympische) 50 vlinder boven zichzelf uit te stijgen, en het Engelse sprintkanon te verslaan op diens specialiteit. Vervoorn sprak gisteren de hoop uit dat de flegmatieke TZA-sprinter die zege dit weekeinde gebruikt als een springplank en nu ook toeslaat op de (wel-olympische) 50 en 100 vrij.

Het zou de zorgen in Amsterdam enigszins verlichten. Vooralsnog overheersen de vragen. Bloem: ,,Slagen we erin volgend jaar eenzelfde budget (135.000 euro, red.) bijeen te krijgen als nu?'' En Vervoorn: ,,Wat gebeurt er als Pieter en Jacco (coach Verhaeren, red.) straks naar het buitenland vertrekken? Hoe gaan wij in Nederland dan verder? Op die vragen hoop ik snel antwoord te krijgen.''