Joep Bartels vertekt zonder weemoed

Met de introductie van de `kür op muziek' heeft Joep Bartels (75) dressuur van de ondergang gered. De directeur neemt afscheid van de wereldbeker.

Joep Bartels (57), de bedenker van het onderdeel `kür op muziek' bij de dressuur, neemt morgen afscheid als directeur van het wereldbekercircuit. Hij doet dat bij de finale in de Philipshalle in Düsseldorf. De paardenman in hart en nieren kent geen weemoed, maar vertrekt met het gevoel dat hij dressuur van de ondergang heeft gered.

Bartels' idee over een verandering bij de dressuur ontstond bij de Olympische Spelen van Los Angeles in 1984. ,,De Duitser Reiner Klimke won daar de gouden medaille en tijdens de ereronde maakte zijn paard op de tonen van de olympische hymne om de pas galopwissels. De aanwezigen vonden het prachtig. Ineens begreep ik dat die `oudewijvensport', waarvoor dressuur werd versleten, met muziek een nieuwe impuls kon worden gegeven.''

De Brabander bedacht de formule met een vrije dressuurproef op muziek en ging daarmee de boer op. Ironisch genoeg was het uitgerekend Klimke die de meeste weerstand bood. Bartels: ,,Klimke belde alle organisatoren en dreigde met een boycot van alle Duitse dressuurruiters als ze naar `die zot uit Nederland' zouden luisteren.''

Bartels nam uiteindelijk de moeite Klimke thuis in Münster op te zoeken om hem het plan persoonlijk uit te leggen. Met succes, want de Duitser ging overstag en zou met de nieuwe formule nog veel succes boeken.

De voormalige IOC-voorzitter Juan Antonio Samaranch zorgde voor de olympische erkenning, nadat hij in 1994 bij de Wereldruiterspelen in Den Haag met de kür op muziek had kennisgemaakt. De Spanjaard besloot van `de kür' de beslissende wedstrijd te maken voor de individuele medailles bij de Olympische Spelen in Atlanta. ,,Ik ben ervan overtuigd dat zonder de kür op muziek dressuur in Sydney niet meer niet op het olympische programma had gestaan'', aldus Bartels.

Ondanks het succes is de geestelijk vader niet helemaal tevreden. Zijn verwachtingen waren hoger. Hij had er geen rekening mee gehouden dat bijna de grens is bereikt bij het opleiden van dressuurpaarden tot grandprixniveau. Daar is zes tot acht jaar mee gemoeid. Talrijk zijn de voorbeelden van investeerders die vergeefs poogden een plaats in de wereldtop te kopen.

Bartels ziet zichzelf als een pionier, maar is er de man niet naar om te blijven wachten op een Afrikaan die de wereldbeker dressuur wint.

Tijd om het circuit te missen heeft Bartels niet. Ondermeer is hij op vele fronten actief binnen zijn eigen paardenacademie. Daarnaast treedt Bartels binnenkort op het HAS (hogeschool) Den Bosch op als eerste paardenlector.

Maar er is veel meer. Bartels: ,,Ik ga me ook bezighouden met het totstandbrengen van een kwalifiteitsverbetering van de ondernemers in ons vakgebied. Daar ligt een groot terrein braak. Paarden vormen de ideale brug tussen de stad en het groene land. En met het oprukken van de grenzen van de steden gaat de belangstelling voor de discipline alleen nog maar toenemen.''

Binnen de paardenwereld (jaaromzet van 1,2 miljard euro binnen de sectoren sport, fokkerij en ondernemers) moet met nadruk op de groeimogelijkheden worden gewezen. ,,Veel bedrijven zitten nog op een primair niveau. Dat kan beter. Steeds meer mensen zullen straks de buitenlucht opzoeken en kiezen voor het paard. Elitair? Onderzoek heeft uitgewezen dat de doorsnee beoefenaar gemiddeld is opgeleid en een modaal inkomen heeft. De buitenwacht staart zich blind op de loges. Maar het is gewoon een sport van boerenzonen.''

Bij de grandprix dressuur in Düsseldorf zegevierde Anky van Grunsven met Gestion Salinero gisteravond bij de verplichte figuren, voor de Duitse amazone Heike Kemmer met Bonaparte. De voorsprong was bijna een procentpunt. Daarmee heeft Van Grunsven, die haar tiende wereldbekerfinale rijdt, morgen alle kans op haar zesde zege in een finale. ,,Ik sta er van te kijken hoeveel progressie Salinero steeds maakt'', vertelde Van Grunsven. Zij vond zelfs dat ze de beste grandprix ooit met Salinero had gereden.