De kleuren van sneeuw

Honderden woorden voor sneeuw zouden de Inuit, Yupik en Yup'ik (de eskimo's van respectievelijk Groenland en Canada, Alaska en noordoost-Siberië) kennen. Zo wil althans een van de hardnekkigste moderne antropologische mythen. Net zoals het Arabisch talloze termen zou hebben om zand te beschrijven. Of het nu waar is of niet, het heeft wel wat, de gedachte dat mensen die het grootste gedeelte van hun leven door eindeloze sneeuwvlakten omringd zijn, die in al hun nuances kunnen beschrijven. Verse sneeuw, stuifsneeuw, moddersneeuw, prut, verijste sneeuw, vallende sneeuw, sneeuwstormen, poedersneeuw, ook in het Nederlands kom je al een heel eind.

In de eerste speelfilm van Zacharias Kunuk, een Inuk (enkelvoud van Inuit, dat mens of echte mens betekent) uit Igloolik, een nederzetting op een klein eiland ten noorden van de Hudson Baai, kun je ook zien hoeveel kléuren sneeuw heeft. Hoeveel soorten wit, witwit en grijswit er zijn. Atanarjuat, the Fast Runner won een Camera d'Or voor beste debuut op het Filmfestival Cannes in 2001 en was het jaar daarop op het Filmfestival Rotterdam het hart van een retrospectief op de korte films die al twintig jaar in Igloolik worden gemaakt.De film is een sensatie.

Sneeuw, sneeuw, sneeuw. Sneeuw als wolken zo teer. Sneeuw scherp als een landschap van een verre planeet. Om zijn toeschouwers niet al te zeer met de ogen van een buitenaards wezen naar het leven op Igloolik te laten kijken verbeeldde Kunuk in The Fast Runner de legende van Atanarjuat, die zoals alle legenden uit de wereldliteratuur juist heel herkenbaar is. Voor de nodige distantie legt antroploog Bernard Saladin d'Anglure op de haarscherpe dvd die nu van de film verschijnt uit hoe het allemaal zit, met sjamanisme en christendom, en wat de hazen, walrussen en ijsberen die in de film brullen en snuffelen te betekenen hebben.

Het verhaal is vertrouwd. Atanarjuat en Oki strijden om de liefde van een vrouw. Hoogtepunt is een kilometers lange vlucht die de naakte Atanarjuat maakt over een smeltende ijsvlakte om aan de wraak van de boze Oki te ontkomen. De wereld verdwijnt onder zijn voeten. Vasteland wordt water. De grijze hemel breekt open in het gouden licht van de zon. De ijskristallen vallen uiteen in duizenden prisma-kleuren. Sneeuw en wit waarvoor nog geen woorden zijn bedacht. Pure film.

Film: *****

Extra's: ****