Beenderen in brons gegoten

Kunstwerken moeten kerkhoven in de provincie Groningen aantrekkelijker maken. Negen kunstenaars presenteerden donderdag hun ontwerp.

,,Een bijzondere drie-eenheid van Kerk, Kerkhof en Kunst'' noemt Eline van Rossem van Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK) het project Op hoogte gedacht. Het project gaat de Groninger kerkhoven voorzien van kunst. Donderdag werden in het kerkje van Wittewierum, bovenop één van de wierden in Groningen, negen voorstellen gepresenteerd. Achter Van Rossem, in het koor van het kerkje, staan de ontwerpen in de vorm van schetsen en maquettes uitgestald, voor zover mogelijk. Want sommige deelnemers verzonnen een zo abstract plan dat tentoonstellen niet mogelijk was.

Zo wil Rodney Graham uit Canada een jaarlijks theater-event in Nieuw-Beerta organiseren om zo een monument te vormen voor kunstenaar Bas Jan Ader, geboren in 1942 in Winschoten. Ader stierf in zijn eigen kunstwerk: een klein zeilbootje waarmee hij de Atlantische Oceaan over wilde steken. De Nederlander Jan Kuipers bedacht voor het kerkhof van Wittewierum een sculptuur opgebouwd uit menselijke beenderen die in brons worden afgegoten en dat dient als gedenkteken voor de monniken die op deze plek in de dertiende eeuw leefden. Kuipers: ,,Ik heb het kerkhof zelf gekozen, ik vond dit het mooiste. Aan de hand van de plek heb ik mijn ontwerp gemaakt.''

In de kerk zijn veel bewoners uit de omgeving aanwezig. De meesten komen uit nieuwsgierigheid een kijkje nemen, en zijn positief. Het ontwerp van Kuipers zorgt voor wat twijfels. ,,Ik vind het idee van een gedenkteken voor het klooster goed, maar of ik dat nou op deze manier had willen zien?'', zegt een mevrouw.

De SOGK heeft sinds 1969 ruim vijftig kerken in haar bezit. In 1999 liet de Stichting verwaarloosde kerkhoven herstellen. Dat werd de basis voor het huidige kunstproject. Peter Breukink, directeur van SOGK: ,,De provincie wilde dat we een cultuurtoeristische waarde gaven aan het oorspronkelijke project. Want het is leuk als de kerkhoven mooi gerestaureerd zijn, maar het is nog mooier als er dan ook nog eens veel mensen op af komen.''

En dus werden vijftien kunstenaars benaderd. De Stichting wilde kunstenaars aantrekken met verschillende culturele achtergronden. Van Rossem: ,,Kerkhoven zijn verbonden met een universeel thema, namelijk dood en vergankelijkheid.''

Naast de presentatie van de ontwerpen werd donderdag het eerste exemplaar van de publicatie Op hoogte gedacht uitgereikt aan Hans Gerritsen, gedeputeerde voor Cultuur van de provincie. Het boekje bundelt alle ontwerpen en fungeert de komende maanden als middel om fondsen te werven. Het project kost negen ton, waarvan de Stichting een derde zelf betaalt. De provincie beslist pas in november over een eventuele bijdrage. Van Rossem: ,,De toekomst is helaas nog onzeker. We geven onszelf tot november dit jaar om financiële middelen te verzamelen en dan zullen we misschien pijnlijke keuzes moeten maken.''