Voor ik vergeet

Guus Middag luistert naar Nederlandstalige liedjes. Vandaag naar het deze week bekroonde `Voor ik vergeet' van Spinvis.

Deze week werd `Voor ik vergeet' van Spinvis uitgeroepen tot het beste theaterlied van het afgelopen jaar. Een verrassende keuze, want `Voor ik vergeet' is helemaal geen theaterlied. Het is een van de liedjes die in 2002 al werden opgenomen op de debuut-cd van Spinvis, de muzikant die thuis in Nieuwegein in zijn eentje alle nummers bij elkaar schreef, zong, mixte, knipte en plakte.

Heel bijzondere muziek: onbenoembaar zwoel en slomig van sfeer, maar ook met veel geneuzel erbij, van een zanger die met een wasknijperstem quasi gevoelige dingen mompelde waar nog niet veel structuur in viel te ontdekken. Was dit studentikoos gefröbel, lijp cabaret, ironie? Zo te horen wilde Spinvis vooral relaxed klinken, maar er zat tegelijk ook wel iets pesterigs en drenzerigs in zijn liedjes.

Spinvis moet deze Annie M.G. Schmidtprijs nu delen met Lenette van Dongen, die `Voor ik vergeet' in 2003 in haar theaterprogramma `Vedette' had gezongen, in een veel bravere variant, met simpele pianobegeleiding, waardoor het opeens was gaan klinken als een droevig heimweelied uit de kleinkunstfabriek. Was het dat ook?

Nog maar eens luisteren dus. Dat viel niet mee. Mijn gedachten dreven heel snel weg, in slaap gewiegd door een ijle vrouwenstem die alleen maar ,,taptaptaa'' zong. Maar uiteindelijk lukte het me toch om tot de bekroonde tekst door te dringen. ,,Voor ik vergeet dat hier een kerk heeft gestaan'', daar begint het mee. Voor we ons hebben kunnen afvragen over welk afgebroken godshuis de spreker het hier heeft, vervolgt hij al met ,,Voor ik vergeet dat ik jarig was en een TicTac in mijn neusgat had toen we naar Zeeland zijn gegaan''. En dan is wel duidelijk dat hier geen fijngeslepen gedichttekst gaat volgen, maar een opsomming van ongelijksoortige elementen, zonder vaste regellengte en zonder opgelegd eindrijm. Soms valt de achtergrond even weg en horen we hem nog even doorleuteren – over ,,een feest ergens in de Biltstraat waar ik toch niemand kende'' bijvoorbeeld. Dat is grappig, net als die TicTac, maar waar wil hij naar toe?

Misschien lijdt hij wel aan het leven en aan de vergankelijkheid van alles. ,,Voor ik vergeet de hele dag en alle woorden en elk uur de hele dag en ook de nacht en de zomers'': het klinkt levensmoe, als de woorden van een hedendaagse Prediker. ,,Voor ik vergeten ben van die hersenscan'': dat zou een verwijzing naar een akelige ziekte kunnen zijn, maar misschien is het ook wel een grap. Wat te doen met de ontboezeming dat hij ,,iemand was die van alles wou en niets begreep van de film waarin hij speelde en de lafbek die hij was''? Therapielied? Het wordt allemaal zo achteloos en sullig gezegd, dat het misschien ook niets te betekenen heeft.

De opsomming blijkt een opmaat te zijn voor een simpele liefdesverklaring, helemaal aan het slot. ,,Ik hou van jou'' zingt Spinvis daar. En: ,,ik hou zoveel van jou''. En dat zal blijven doorgaan ,,tot ik vergeet ik jou vergeet en nog alleen maar lijk te dromen''. Vage zin, maar het klinkt nog net gemeend genoeg.

De lange opsomming bleek nodig om aan het eind des te overtuigender te kunnen zeggen dat het alleen hierom gaat: zolang ik leef wil ik alleen maar jou. Ik mag alles vergeten – TicTac, Biltstraat, hersenscan – maar zodra ik jou vergeet, is mijn leven voorbij, zegt Spinvis. Dat vind ik nog wel ontroerend, maar het staat er erg onbeholpen. Als dit het beste lied is van 2003, dan was 2003 denk ik niet zo'n goed liedjesjaar.

Het lied van Spinvis en de versie van Van Dongen zijn te beluisteren op www.nrc.nl