Tips tegen het aftobben

`Het begrip ,,alleenstaande moeder'' roept bij mij het beeld op van een afgetobd vrouwtje met een boodschappentas en twee huilende kinderen, dat nauwelijks kan rondkomen. Zo voel ik me absoluut niet', zegt televisiepresentatrice Anita Witzier, gescheiden moeder van een zoon van tien en een dochter van vijf, in de zojuist verschenen Single moeder survival kit, een praktische gids voor moeders die er alleen voor komen te staan. In verreweg de meeste gevallen (80 procent) blijven de kinderen na de echtscheiding bij de moeder wonen. `Single moeder' klinkt een stuk minder afgetobd dan `alleenstaand', hoewel de helft van alle mensen na een scheiding binnen vijf jaar opnieuw samenwoont, en dus helemaal niet single is. Al geeft een nieuwe man over de vloer weer z'n eigen problemen. Schrijfster Manon Uphoff: `Ik nam weleens schoorvoetend iemand mee naar huis, om hem vervolgens te onderwerpen aan de ultieme test: de ontmoeting met mijn kind. Vaak was het dan al binnen een dag, of zelfs een maaltijd bekeken. Dat zo'n man naar je dochter kijkt en meteen begint op te voeden. Afgrijselijk.'

Naast bekende single moeders komen in de Single moeder survival kit ook vele `gewone' moeders aan het woord in korte, goed gekozen citaten. In hoofdstukjes als `Opvoeden', `Geld', `Werk en kinderopvang' en `Stiefgezin' zijn hun ervaringen versneden met heldere adviezen, veelal afkomstig van psychologen en andere therapeuten. Dit boek is niet alleen aan te bevelen voor de directe doelgroep. Ook wie een single moeder als familielid of goede vriendin in zijn omgeving heeft, kan er zijn voordeel mee doen. Zeker omdat aan het mislukken van een relatie vaak nog schaamte kleeft, en de alleenstaande moeder misschien niet altijd even snel vertelt wat haar dwars zit. De tips lopen uiteen van een overzicht van de belastingvoordelen waar een alleenstaande ouder recht op heeft, en het indexeringspecentage van alimentatie, tot een voorbeeldcontract hoe co-ouderschap geregeld kan worden. Veel van die co-ouderschappen mislukken overigens. Een van de moeders raadt aan om er alleen aan te beginnen als je echt als vrienden uit elkaar gaat.

Eerder verschenen al vergelijkbare gidsen in Engeland en de Verenigde Staten zoals de Working Mother's Survival Kit. De toon van de Single moeder survival kit houdt een goed midden tussen al te grote neerslachtigheid en geforceerde vrolijkheid; een loos advies als `Maak van je echtscheiding een feest', vormt een uitzondering. Aan de ene kant wordt het leven na een scheiding vaak als een opluchting ervaren – 70 procent van de ouders zegt gelukkiger te zijn na hun echtscheiding – en vinden veel moeders het prettig om de keuzes in de opvoeding helemaal zelf te kunnen maken. Aan de andere kant is het soms ook moeilijk om bijvoorbeeld een conflict met je kind op te lossen, als er geen derde persoon meer in de buurt is, die zich ermee kan bemoeien. Belangrijk is om niet te schromen vrienden en familie in te schakelen. Onder Creools-Surinaamse vrouwen is de single moeder meer regel dan uitzondering. Uit onderzoek blijkt dat het eenouderschap Creoolse moeders relatief goed afgaat, vooral dankzij de vele hulp uit hun omgeving. De Single moeder survival kit is daarvoor geen vervanging, maar komt een aardig eind in de richting.

Claudette Halkes, Annemarieke Piers, Pam van der Veen: Single moeder survival kit. Kosmos-Z&K, 199 blz. €14,50