Politieke NAVO

De president van Letland, Vaira Vike-Freiberga, bracht onlangs treffend onder woorden waarom toetreding van haar land tot de NAVO belangrijk is. In een vraaggesprek met M, maandblad van deze krant, zei ze: ,,Het betekent dat Letland nooit meer uitsluitend van zijn eigen verdedigingsmiddelen afhankelijk is. Tussen de twee wereldoorlogen hoopten wij vergeefs dat onze neutraliteit gerespecteerd zou worden. We weten heel goed dat een klein land niet de illusie kan hebben dat het zich kan verdedigen tegen grote buren. Daarom is de NAVO van cruciale betekenis voor ons.'' Letland trad deze week samen met Estland, Litouwen, Roemenië, Bulgarije, Slowakije en Slovenië formeel tot de NAVO toe. In Washington overhandigden maandag de regeringsleiders van de betrokken landen hun toetredingsdocumenten. Vandaag volgde op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel in aanwezigheid van de ministers van Buitenlandse Zaken van de nu 26 lidstaten tellende alliantie een vlaggenceremonie.

De nieuwkomers, waarvan een aantal per 1 mei tevens lid wordt van de Europese Unie, moeten het economisch vooral van Europa hebben. Voor hun veiligheidsparaplu moet de NAVO zorgen, meer in het bijzonder Amerika. Het is niet overdreven te stellen dat de NAVO met deze groep toetreders Amerikaanser is geworden. Dat wil zeggen: nóg meer gericht op het machtigste lid van de verdragsorganisatie. Ook zit er veel waars in de stelling, onder anderen geponeerd door de Russische politicoloog Konovalov, dat de VS de uitbreiding gebruiken om hun politieke positie in Europa te versterken. Rusland heeft het nakijken. De uitbreiding tast hoe dan ook Moskous militaire, politieke en per 1 mei ook economische belangen aan. Van het ooit zo machtige Warschaupact, in de Koude Oorlog de communistische tegenhanger van de NAVO, is allang niets meer over. Het feit dat nu zelfs voormalige Sovjetrepublieken lid zijn van de alliantie is van niet te onderschatten historisch en psychologisch belang. Hoewel er tijd nodig is om het Russische wantrouwen weg te nemen, zullen door het vergrote bondgenootschap de veiligheid en stabiliteit in Europa toenemen. Een ,,sterk NAVO-partnerschap met een democratisch Rusland'' (aldus NAVO-chef De Hoop Scheffer) is zeker gewenst, maar daarvoor zal moeite moeten worden gedaan. De liefde dient van twee kanten te komen. Voorlopig reageert het Kremlin gepast terughoudend op de uitbreiding. Zeker de toetreding van de Baltische staten – waar ook nog eens veel Russen wonen – en de mogelijkheid van NAVO-troepen aan de Russische grens liggen uiterst gevoelig. De sinds kort inniger band tussen de NAVO en Rusland moet de ergste kou uit de lucht halen.

Militair gezien brengen de nieuwkomers weinig mee. Hun strijdkrachten voegen slechts geringe waarde toe aan het NAVO-arsenaal. Maar ook hier telt de symboliek. In Europa wappert de NAVO-vlag nu van Biskaje tot aan de Zwarte Zee. De alliantie neemt niet zozeer in militaire, als wel in politieke slagkracht toe. Overigens hebben de jongste lidstaten al bijdragen aan Afghanistan en Irak geleverd, al dan niet in NAVO-verband. Die twee landen zijn bepalend voor de toekomst van het bondgenootschap. In Afghanistan moet de NAVO-missie sterk worden uitgebreid. Succes daar is maatgevend voor inzet op grote schaal in Irak. Genereuze inbreng voor dit soort riskante en dure operaties zal niet probleemloos verlopen. Maar falen kan 's werelds machtigste veiligheidsorganisatie zich niet veroorloven. Dat is een last die de hele NAVO draagt, tot en met de kleinste nieuwkomer.