In Britse handen

In de begintijd werden ze `raiders' genoemd, bedrijven die gespecialiseerd waren in het overnemen van bedrijven. Het was kapitalisme in de puurste vorm. Op een kwetsbaar moment van recessie of crisis inkopen, dan strippen en in onderdelen verkopen of snel saneren en bij de eerste financiële meewind weer van de hand doen. Tegenwoordig heten ze wat voornamer `durfkapitalisten' en genieten ze meer aanzien. Ze staan nu te boek als kapitaalkrachtige investeerders die bedrijven kunnen helpen met groeien, een beursgang mogelijk maken of innovatie kunnen stimuleren. Tegen die achtergrond wordt de Britse investeringsmaatschappij Apax gepresenteerd, het bedrijf dat is voorbestemd om de meerderheid van de aandelen in PCM Uitgevers over te nemen. Dan zijn Algemeen Dagblad, de Volkskrant, NRC Handelsblad, Trouw, Rotterdams Dagblad, Rijn en Gouwe, de Dordtenaar, Thieme/Meulenhoff en een hele reeks literaire en non-fictie uitgevers variërend van A.W. Bruna tot Vassalucci in Britse handen. Verwacht wordt dat Apax deze boeken- en krantenbedrijven binnen twee tot vier jaar naar de beurs zal brengen om met het aldus `opgehaalde' geld te kunnen omzien naar andere beleggingen. Zo werkt het in de globale economie – en daar heeft deze krant nooit bezwaar tegen gemaakt.

In de tussentijd heeft PCM de beschikking over een kapitaalkrachtige investeerder die een groot belang heeft bij verdere groei van het concern, innovatie zal stimuleren en scherp zal letten op de winstgevendheid van de activiteiten. Onduidelijk is in hoeverre deze eigenaar oog zal hebben voor de langetermijnbelangen van zijn dagbladen. Wie redacties reorganiseert, activiteiten samenvoegt en tarieven opschroeft ten bate van fraaie kwartaalcijfers, kan wel eens met oninteressante, eenvormige en te dure kranten achterblijven. In ieder geval valt meer dynamiek in deze tak van het Nederlandse uitgeefbedrijf te verwachten. Dat is geen overdreven luxe na het jarenlang rondtobben van PCM met het verliesgevende Parool, de weinig succesvolle internetinvesteringen en het stilzitten op de markt van gratis forensenkranten.

De uitgever gaat een nieuwe fase in. Van een ideëel georiënteerde eigenaar, de Stichting Democratie en Media, die met geld kranten en boeken wil maken, naar een commercieel bedrijf dat met geld geld wil maken, met behulp van kranten en boeken. Het is een subtiel onderscheid, dat vooral de minder winstgevende dagbladtitels van PCM tot nadenken zal stemmen. Een krant behoort weliswaar tot het politiek-culturele erfgoed, maar is uiteindelijk vooral een bedrijf. In de gunst van de lezer vindt de titel z'n grootste bescherming, meer dan in statuten of afspraken, zoals M. Rooij, jarenlang hoofdredacteur van de Nieuwe Rotterdamse Courant, in zijn boek `Kranten; Dagbladpers en maatschappij' schreef. ,,Dit betekent, dat zij blootstaat aan een marktrisico, dat in het ongunstigste geval tot staking van de uitgave zal moeten leiden; geen enkel persorgaan heeft een gegarandeerd recht op voortbestaan; zij zal haar voortbestaan in de eerste plaats zelf moeten trachten te verzekeren.'' Die realiteit is dichterbij gekomen, voor kranten en hun lezers hoeft dat niet slecht te zijn.