Antwoorden doden de verbeelding

Pharrell Williams kent het geheim van muziek die en eigenzinnig en succesvol is. Met Shay en Hugo heeft hij met zijn band N.E.R.D. een cd gemaakt. `Vaagheid hoort bij onze muziek.'

Eindelijk begrijp ik de functie van de baseball-pet. Tegenover me zitten Pharrell Williams en Shay, leden van N.E.R.D. Allebei dragen een pet. Klep op, klep neer. Het is een handig verweer: geen zin om een vraag te beantwoorden? Klep neer.

Soms gaat-ie omhoog. Dan volgt er `Yes' of `No'. En zelfs een keer `yes and no'. Zonder verdere uitleg.

We blijven het proberen. Want klep links is toevallig wel de man die bij bijna iedere hit van tegenwoordig een vinger in de pap heeft. Hij heet Pharrell Williams (30), en komt uit Amerika. Als producer noemt hij zich The Neptunes (samen met partner Chad Hugo) en maakt hij liedjes voor Justin Timberlake, Britney Spears, Jay-Z en Kelis. Of voor rockers als Korn en No Doubt.

Williams heeft reden om geheimzinnig te doen. Want hij kent een onbetaalbaar geheim: hoe combineer ik eigenzinnigheid met subliem popgevoel. Het is het geheim dat hits oplevert, zowel commercieel als artistiek. Er loopt een lijn van Paul McCartney via Michael Jackson, Prince en Madonna tot aan Pharrell Williams: zij delen het geheim.

En Pharrell gaat het niet zomaar prijsgeven. Vandaar zijn ijzige zwijgen.

Als bij mij even later rook uit de oren komt, na aanhoudende pogingen toch íets los te krijgen over werkwijze of opvattingen van dit wonderkind, krijgt Williams medelijden. Of ik het `moeilijk' heb, vraagt hij onschuldig. ,,Neuh. Hoezo?'' ,,Omdat je nogal rood bent'', zegt Willliams, en wijst van zijn voorhoofd naar zijn plexus solaris.

,,Het spijt me dat ik zo vaag doe, maar dat hoort bij onze muziek'', zegt hij dan. ,,Ik leg niet veel uit, want ik wil dat mensen iets te fantaseren overhouden. Beantwoord een vraag, en je doodt de verbeelding. Daarom blijf ik zo ver van een antwoord als fatsoensgewijs mogelijk is. Dat vage is juist wat mensen aan onze muziek waarderen. Je neemt ze mee naar onbekend terrein. Dat moet je niet bederven.

,,Denk aan de Wizard of Oz. Dat was natuurlijk geen tovenaar. Het was gewoon een slimme jongen die een eigen wereldje creëerde. Als hij het decor had weggetrokken en had getoond wat daar achter zat, dan was de illusie verstoord.''

Dus Williams verkoopt een illusie. Dat is goed nieuws in een tijd dat iedereen die zich met hiphop bezighoudt je altijd maar de werkelijkheid wil aansmeren. Hier hebben we een ouderwetse fantast die ons een wereld schetst naar zijn eigen ideaal. Die is vredig en veilig, vol vrouwen die lopen te dansen. Af en toe komt er een ruimteschip langs of een ET-achtig wezen. Want dit zijn jongens, Amerikaanse jongens.

Nerveus

Pharrell Williams en rapper Shay zijn even in Amsterdam omdat ze als N.E.R.D een nieuwe cd hebben gemaakt. De cd heet Fly Or Die, en verscheen vorige week. Omdat dit een N.E.R.D-project is, mag er eigenlijk niet over The Neptunes worden gepraat. Het is nogal ingewikkeld. The Neptunes zijn Pharrell Williams en Chad Hugo; N.E.R.D zijn Hugo, Williams en Shay. The Neptunes is een productieduo dat liedjes maakt voor anderen, N.E.R.D is de band die cd's maakt en concerten geeft, zoals op het komende Pinkpop-festival in mei.

De muziek van The Neptunes valt op door de minimale, nerveuze dance-beats en plagerige refreintjes; de muziek van N.E.R.D is rock met een van hiphop geleende losheid. The Neptunes kent iedereen. Is het niet van I'm A Slave 4 U (van Britney Spears), Milkshake (Kelis) of Hot In Herre (Nelly), dan toch in ieder geval van het dankzij `nipple-gate' onsterfelijk geworden Rock Your Body van Justin Timberlake. N.E.R.D kennen we van de hit Lapdance, en de nieuwste vloervuller She Wants To Move. En dan was er nog het sensuele hitje Frontin' dat afgelopen zomer uitkwam onder de naam The Neptunes, gezongen door Williams zelf.

Ze komen uit de stad Virginia Beach, in de staat Virginia. Williams en Hugo zaten er op dezelfde school. Uit die berucht saaie plaats (,,Niemand verwacht dat daar iets belangwekkends gebeurt. Er is immers geen Broadway, of Sunset Boulevard'', zegt Williams erover) komen toevallig ook twee andere succesvolle producers van dit moment, Missy Elliott en Timbaland, die werken met iedereen van Aaliyah tot Beyoncé en Madonna. Met Timbaland zaten de jonge Williams en Hugo in hun eerste hiphop-band, SBI (Surrounded By Idiots). Maar Williams en Hugo moesten eerst bekend worden als The Neptunes, voordat ze zelf als artiest konden doorbreken, onder de naam N.E.R.D (No One Ever Really Dies).

Producers die artiest worden, het is een trend: van The Neptunes tot Missy Elliott en Timbaland, en inmiddels ook Kanye West, de man achter rapsuccesen als Jay-Z en Twista, die onlangs zijn verrassende debuut uitbracht: The College Dropout. De producer in hiphop/arrenbie bepaalt dan ook niet alleen het geluid, hij is allround componist. Pharrell Williams levert liedjes, instrumentaties en soms ook tekst en zang. Hij is dominanter dan Phil Spector.

Liberaal

De debuut-cd van N.E.R.D, In Search Of (2001) werd nog volgespeeld door de leden van de groep Spymob, maar op de nieuwe speelden Hugo, Williams en Shay de instrumenten zelf: Hugo bas, Shay de drums en Williams keyboards. ,,Zo werken we altijd'', zegt Willliams, in Amsterdam. ,,Ook als we liedjes opnemen voor Justin of Britney. We spelen live. En niet, zoals mensen vaak denken, alleen met computers. Wij maken geen onderscheid tussen genres. En ook niet tussen elektronische apparatuur en live-instrumenten. Het gaat ons uitsluitend om het resultaat'', zegt Williams. En al worden dit soort liberale opvattingen door ongeveer iedere muzikant verkondigd, voor één keer wil je het geloven. Want N.E.R.D/Neptunes handelt er ook naar.

De nieuwe cd, Fly Or Die, is als een soundtrack voor skateboarders en andere snelheidsduivels: funk-rock van hiphoppers met gitaren en swing in hun lendenen. Alles werd overhoop gehaald. Van punk in Jump, jungle-gestamp in She Wants To Move tot een bedenkelijk soort Steely Dan-gefreak in Breakout. Fly Or Die is het eigenwijze geheel dat In Search Of nog niet kon zijn. Fly Or Die is de omgevallen cd-kast van drie jongemannen die eindelijk hun gang konden gaan.

En dan die stem. De krolse falset, die Pharrell Williams sinds het succes van Frontin' niet nalaat te gebruiken. Het is een stem die Prince in herinnering roept. En dan vooral Prince van het liedje If I Was Your Girlfriend. If I was your girlfriend, ja ja. Veel onbetrouwbaarder dan dat kom je mannen niet tegen. Ook deze Pharrell met zijn meisjesstem is niet te vertrouwen. Want niemand zingt ondertussen zo hongerig over vrouwenvlees als Pharrell Williams. In de van narrigheid en snoeverij vergeven hiphop-cultuur heeft Williams eigenhandig de sensuele liefde weer op de agenda gezet. Luister de liedjes er maar op na: Rock Your Body van Justin Timberlake, Beautiful van Snoop Dogg of Lapdance van N.E.R.D.

`Her ass is a space-ship I want to ride', croont hij in She Wants To Move, en `Unzip your skirt, open your blouse' in The Way She Dances. Alles is `hot' en `juicy' in het universum van Pharrell. Nummers als She Wants To Move of Change Clothes lijken uitsluitend in het leven geroepen om de clips te kunnen vullen met zich omkledende fotomodellen en broeierig kijkende nimfjes.

Seksmaniak

In het filmpje bij Milkshake, de hit die Pharrell schreef voor ex-geliefde Kelis, spatten de melkdrankjes uit hun glazen. Kelis zingt `My milkshake brings all the boys to the yard/ damn right it's better than yours'. In Amsterdam bespreken we de betekenis van `milkshake'. Want al staan Willliams en Hugo ook bekend om hun loyaliteit aan belangrijke Amerikaanse culturele symbolen als `ice cream' en `star trek', de hier bezongen milkshake kan toch op niets anders slaan dan het vrouwelijk geslachtsdeel.

,,Wát!? Dacht je echt dat het daarover ging?'' Voor het eerst gaan beide petten omhoog. ,,That's crazy! Hoe kom je erbij?!'', zegt Williams zo geschokt alsof ík de seksmaniak van ons drieën ben. ,,Ik zal je vertellen waar het op slaat: ik zag een paar meisjes dansen in een discotheek in Brazilië, en ik vroeg me af wat ze met hun bewegingen wilden zeggen. Ik stelde me voor dat ze allemaal wilden laten zien dat ze het best konden dansen. De meisjes schudden met hun borsten. En als een vrouw een baby voedt, doet ze dat met melk. Vandaar: de melk-dans, de `milkshake'.

Diezelfde avond treedt N.E.R.D op in de Melkweg. Pharrell geeft voor aanvang zijn grote gouden ketting met diamanten hanger aan een van de lijfwachten, zoals een andere man zijn jasje uittrekt om een robbertje te gaan vechten. Hier doen de liedjes hun werk. Meer dan twee uur bewerkt Williams het publiek. Hij springt tot zijn broek op zijn knieën hangt en haalt meisjes op het podium die tegen hem aan mogen dansen.

Het publiek is van deze tijd. Er wordt niet gerookt. Als Williams het rustige nummer Chariot Of Fire inzet, over een ziek meisje, steekt iedereen een mobiele telefoon omhoog met lichtgevend display.

Na afloop is er een afterparty voor N.E.R.D in een discotheek op het Leidseplein. In de fotogenieke ruimte met semi-Chinese inrichting is een soort boksring gemaakt, afgezet met rode koorden. Daarbinnen zitten de muzikanten van N.E.R.D. Af en toe wordt het koord opgetild om een paar meisjes toe te laten. Williams kijkt tevreden rond. Het leven is soms net een video-clip.

Fly Or Die is uitgebracht door Virgin (7243 5 93334). N.E.R.D treedt op tijdens Pinkpop, op 31 mei.