Meijer: Waddengas zo snel mogelijk winnen

Gaswinning is veel minder schadelijk voor de wadden dan altijd is gedacht, zegt Wim Meijer, voorzitter van de Adviesgroep Waddenzeebeleid.

Er is een ,,impasse'' ontstaan in het overheidsbeleid voor de Waddenzee, Nederlands belangrijkste natuurgebied, zo stelt de Adviesgroep Waddenzeebeleid, onder voorzitterschap van Wim Meijer, oud-PvdA-politicus, voormalig commissaris van de koningin in Drenthe en voormalig topman van de Rabobank. Meijer: ,,We hebben vastgesteld dat alle bij de Waddenzee betrokken partijen onvrede hebben met de huidige situatie. Men komt niet vooruit. Men komt niet toe aan de hoofddoelstelling: het verder ontwikkelen van een internationaal natuurgebied.''

U stelt voor alle menselijke activiteit in de Waddenzee toe te staan, tenzij er grenswaarden voor de natuur worden overschreden?

,,Dat is erg ruim geformuleerd. Wij denken wel dat een beperkt medegebruik moet kunnen. Op een non-discriminatoire basis. Dus niet bij twijfel wel vissen en niet boren naar gas, maar deze activiteiten beoordelen op hun effecten. Er komen grenswaarden voor de gebruikers van het gebied. Als de gebruikers daar niet binnen kunnen blijven, krijgen ze geen toegang tot activiteiten.''

Wie bepaalt wat deze grenswaarden zijn?

,,Het rijk is verantwoordelijk voor de strategie en het algemene beleid. Maar de bestuurslaag daaronder, het huidige Regionaal Coördinatiecollege Waddenzee (RCW), moet een grotere slagkracht krijgen. De wetenschap zal gaandeweg een stelsel van grenswaarden ontwikkelen voor wat wel en niet kan. De politiek moet dat valideren.''

U heeft zelf ook al een rangorde aangebracht?

,,Wij hebben een ranking van meer of minder schadelijke activiteiten gemaakt, gebaseerd op door wetenschappers aangedragen gegevens. Daarop scoren kokkelvisserij, mosselvisserij en klimaatverandering hoog. Andere dingen waarvan altijd werd beweerd dat ze schadelijk waren scoren laag: militaire oefeningen, gasboringen et cetera.''

Dus schelpdiervisserij kan niet meer?

,,De huidige kokkelvisserij is niet verenigbaar met de natuur. De mosselvisserij in mindere mate. De sector zelf heeft ons echter gezegd kans te zien om te verduurzamen door het verplaatsen van zaad en kweek op minder waardevolle biotopen. Wij bieden ze nu de kans om in zeven jaar tijd een duurzame situatie te bereiken.''

De milieubeweging vindt zeven jaar erg lang.

,,De schelpdiervisserij vindt het erg kort. En het is niet de bedoeling om pas in het zevende jaar iets te doen. Dit jaar al zal het aantal voor visserij gesloten gebieden worden uitgebreid. Ook wordt de hoeveelheid voedsel voor vogels met een factor twee verhoogd.''

Het meest gevoelig is uw voorstel om gaswinning toe te staan. Vijf jaar geleden wees de politiek dat nog af vanwege de risico's voor het milieu. Wat is er in vijf jaar veranderd?

,,Het risico op bodemdaling is het enig overgebleven punt van zorg. Andere punten zijn geregeld, zoals boren vanaf de wal en verstoring van zichtbeleving. Over de bodemdaling zijn nu belangrijke wetenschappelijke gegevens bekend, met name over de bodemdaling door gaswinning onder Ameland. Die gegevens laten zien dat er geen ecologische gronden zijn op basis waarvan je het niet zou moeten doen. Het proces van winning wordt gecontroleerd op een vooraf vastgesteld tempo. De bodemdaling mag niet sneller verlopen dan de compensatie daarvan door sedimentatie. Boren met de hand aan de kraan, heet dat.''

U vindt dat het waddengas snel moet worden gewonnen. Waarom?

,,Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste is gaswinning alleen rendabel als de bestaande infrastructuur wordt gebruikt, onderdeel van het succesvolle kleineveldenbeleid op de Noordzee en het waddengebied. Deze infrastructuur veroudert binnen drie tot negen jaar. Ten tweede moeten we rekening houden met een serieuze zeespiegelstijging in de loop van deze eeuw. Als die optreedt, moeten er niet óók nog bodemdalingeffecten optreden.''

Een kleine minderheid onder de wetenschappers stelt dat ook een geringe bodemdaling tot milieurisico's kan leiden. De Waddenzee zou een zandexporterend systeem kunnen worden. Wat vindt u daarvan?

,,Je kunt nooit ieder risico uitsluiten. Maar de kans op een calamiteit op de Waddenzee met bijvoorbeeld een schip is aanmerkelijk groter dan met het boren naar aardgas. Het gaat vermoedelijk om een bodemdaling van een centimeter of acht. De Waddenzee heeft in het verleden getoond onder nog zwaardere veranderingen zand te blijven importeren.''

Er is veel geld nodig voor natuurherstel in het waddengebied. Dat kan uit de aardgasbaten worden betaald. Was dat voor u reden om voor gaswinning te pleiten?

,,Nee, dat is geen rechtvaardiging om dit standpunt in te nemen. Het belangrijkste is dat er geen ecologische gronden bestaan die tegen gaswinning pleiten.''

Heeft u anderzijds ook niet de druk gevoeld van de NAM, die al veel heeft geïnvesteerd in gaswinning?

,,Zij hebben indertijd een ondernemersrisico genomen en driehonderd miljoen euro geïnvesteerd, deels ook na toezeggingen van de overheid. Maar ook dat belang rechtvaardigt niet een standpunt om gaswinning toe te staan, als er ecologische bezwaren tegen die gaswinning zouden zijn.''