Het Beeld

,,I see dead people'', zei het jongetje in de speelfilm The Sixth Sense, maar het probleem was dat de anderen ze niet zagen.

Het medium Jomanda mocht, na een halfjaar zwijgende penitentie, in B&W (VARA) voor het eerst weer praten. Gastvrouw Inge Diepman kwam steeds maar terug op de vraag of Jomanda bij de overleden actrice Sylvia Millecam wel of niet borstkanker had geconstateerd. Het medium vond dat het tijd was voor een ander onderwerp: ,,Sylvia staat achter je, en die geeft aan dat het zo genoeg is.'' Inge Diepman keek snel om, maar zag niks en begon een ander verhaal. Maar Jomanda kon haar lachen niet houden: ,,Ja, sorry hoor, misschien dat sommige mensen het thuis ook kunnen zien, maar ze is er nog steeds.'' Pas na enig doorvragen wilde de zieneres de grap met ons delen: ,,Ze zit aan je haar!''Inge Diepman gaf geen krimp en stak bij de afkondiging even haar hand op om de geest van Sylvia Millecam te groeten.

Dat de kijkers van het NOS Journaal andere doden zagen dan die van RTL Nieuws was het resultaat van een bewuste keuze van de redacties. Elk journaal moest gisteren zijn eigen montage maken uit een beeldverslag uit Falluja, waar het grauw met granaten twee terreinwagens in brand had gestoken, de vier inzittenden – Amerikaanse burgeringenieurs – levend had laten verbranden en hun verkoolde lijken triomfantelijk aan de camera toonde. De meest kuise versie was te zien in het VRT Journaal, dat alleen de schreeuwende Irakezen (,,Falluja wordt het kerkhof van de Amerikanen!'') toonde en een totaalshot van een brandende auto. CNN ging iets verder, door te eindigen met de aan een ijzeren brug over de Eufraat opgehangen overschotten. Het beeld was niet erg duidelijk, doordat het zwarte raamwerk van de brug de achtergrond vormde.

Het NOS Journaal waarschuwde dat er slechts een deel te zien zou zijn van zeer gruwelijke beelden. Zo toonde men daar ook het inhakken op een lijk, en het aan een auto over straat slepen van de resten. Ook daar was het zicht belemmerd. De bij CNN nogal expliciete tekst over amputaties van ledematen en gezichtsverminking liet de NOS achterwege. De mededeling van correspondent Charles Groenhuijsen dat Amerikaanse zenders deze beelden niet konden laten zien, werd gedeeltelijk gelogenstraft door CNN.

Het verst ging gisteren RTL Nieuws. Naast alle beelden van NOS en CNN, kon je ook iemand in brand zien staan, en waren de zichtlijnen op de sleeppartij en op de lugubere expositie op de brug veel vrijer. Door de blauwe lucht als achtergrond te nemen, zag je de lijken beter afsteken.

Ik vind niet dat televisie alles moet laten zien. Maar het valt moeilijk in te zien waarom een `slecht' shot, dat minder goed zicht biedt, ethisch beter te verdedigen zou zijn. Met name in landen die troepen in Irak hebben, lijkt het me onmogelijk een redactionele beslissing te nemen, die los staat van politieke opvattingen. Somalië 1993 toonde aan dat verwante beelden een direct effect hadden op publiek en politiek. Zou RTL Nieuws dan toch linkser zijn dan het NOS Journaal?