`Genadeloze repressie Oezbekistan'

In Oezbekistan zijn `onafhankelijke moslims' doelwit van een `genadeloze campagne'. En het Westen doet daar niets tegen.

,,De Oezbeekse regering voert een genadeloze campagne tegen vreedzame moslimdissidenten.'' Dat zei de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch bij de presentatie, in Tasjkent, van een rapport over de omgang van het regime van president Islam Karimov met gelovigen. Het rapport – resultaat van vijf jaar onderzoek – werd uitgerekend gepresenteerd in de week waarin het Oezbeekse bewind het doelwit werd van terreuraanslagen: 43 levens hebben die inmiddels sinds zondagavond geëist (vooral overigens de levens van terroristen die zichzelf opbliezen, en verder die van politieagenten, hun hoofddoelwit). Wie achter de aanslagen zit is onduidelijk, net zoals onduidelijk is waarom ze juist nu zijn gepleegd. Duidelijk is echter wel dat Karimovs ,,genadeloze campagne'' niet zal verslappen – integendeel.

In Oezbekistan, aldus het 319 pagina's lange rapport, zitten zevenduizend moslims om hun religieuze overtuiging gevangen. ,,Doelwit van de regering zijn moslims die hun geloof uitoefenen buiten de door de staat gerunde moskeeën en buiten de strikte grenzen van de godsdienstwetten van de regering.'' `Onafhankelijk', en aldus verdacht, is een moslim in Oezbekistan al gauw: wie thuis bidt of wie een baard draagt zonder imam te zijn is verdacht, en wie verdacht is belandt al snel in de cel. ,,De schaal en de bruutheid van de operaties tegen onafhankelijke moslims maken duidelijk dat het gaat om een gecoördineerde en strak geleide campagne van godsdienstonderdrukking'', aldus het rapport.

Verdachten die `te vroom' worden gevonden, worden gearresteerd en door marteling of chantage – bijvoorbeeld door de arrestatie en marteling van familieleden – gedwongen tot bekentenissen, om vervolgens wegens subversie tot een straf van doorgaans twintig jaar te worden veroordeeld. In de gevangenissen, aldus HRW, wordt ook gefolterd, met afranselingen, elektrische schokken, verstikking, het ophangen aan de enkels, verkrachting en het toebrengen van brandwonden met sigaretten of brandende kranten. Zeker tien met naam bekende gevangenen zijn de afgelopen jaren doodgemarteld, de laatste op 14 maart van dit jaar. In februari werd een moeder wegens ,,religieus extremisme'' tot zes jaar celstraf veroordeeld nadat ze over de folterdood van haar zoon had geklaagd. Die zoon stierf nadat zijn cipiers hem in kokend water hadden gegooid.

De zevenduizend gevangenen zijn volgens het regime lid van de ,,terroristische'' organisatie Hizb ut-Tahrir. Die organisatie streeft naar een wereldkalifaat, maar is strikt tegen geweld. Ze beperkt zich tot het verspreiden van religieuze pamfletten. Het bezit van zo'n pamflet kan iemand al twintig jaar cel opleveren. De religieuze gevangenen, aldus HRW in het rapport, zijn niet gearresteerd wegens gewelddaden, maar ,,wegens hun vreedzame religieuze overtuiging en praktisering [van hun geloof]''.

HRW beschuldigt Karimovs regime de internationale oorlog tegen het terrorisme te gebruiken als alibi. ,,Oezbekistan is een nauwe bondgenoot van de VS, maar het kan zich niet verstoppen achter de wereldwijde oorlog tegen het terrorisme om religieuze repressie te rechtvaardigen'', aldus Human Rights Watch. Tegelijkertijd uitte de directeur Europa en Centraal-Azië van HRW, Rachel Denber, in Tasjkent scherpe kritiek op de internationale gemeenschap: ,,Het is schandelijk dat zij passief toestaat dat deze campagne doorgaat. Als Oezbekistans bondgenoten de wereld willen doen geloven dat ze tegen de vervolging van moslimdissidenten zijn, moeten ze actie ondernemen.'' Vóór 11 september 2001 stond Washington kritisch tegenover mensenrechtenschender Karimov; nu hij een ferme bondgenoot is in Bush' `oorlog tegen het terrorisme', is daar hooguit incidenteel nog sprake van.

Ook een analyse van het Institute for War and Peace Reporting (IWPR) liep gisteren uit op de conclusie dat Karimov de oorlog tegen het terrorisme misbruikt als alibi voor onderdrukking en dat de VS daar niet veel tegen doen: Washington, aldus IWPR, stuurt Karimov signalen, maar laat het daarbij als hij ze negeert; en hij kan ze zonder risico negeren omdat de signalen worden overschaduwd door de militaire agenda, luchtmachtbases als sleutel tot betere relaties. Washington kent de relatie tussen armoede, repressie en de aantrekkingskracht van de militante islam, maar vindt stabiliteit in Centraal-Azië belangrijker. ,,En die is gekoppeld aan autoritaire regimes'', aldus IWPR.