Dubieuze terugkoop Vivendi

De terreuraanslagen van 11 september 2001 leidden tot chaos op de financiële markten. Toezichthouders in vele landen moesten snel handelen om paniek te voorkomen. In de Verenigde Staten werden de regels over het terugkopen van eigen aandelen door bedrijven opgeschort.

Dit is de achtergrond van een dubieuze aandelenterugkoop ter waarde van 1,7 miljard euro, die tussen 17 september en 2 oktober 2001 door Deutsche Bank in naam van Vivendi Universal werd ondernomen. De terreuraanslagen vormen een verzachtende omstandigheid. Toch is het moeilijk aan de conclusie te ontkomen dat Vivendi, dat destijds onder leiding stond van Jean-Marie Messier, de markt manipuleerde. De hoeveelheid geld die werd uitgegeven aan de aankoop van aandelen tegen veel te hoge prijzen was op haar beurt een factor die heeft bijgedragen aan het bijna-faillissement van het conglomeraat in 2002.

Deutsche Bank, Vivendi en de Franse toezichthouder – die in verband met deze affaire verbazingwekkend genoeg de Franse onderzoekspolitie over de vloer heeft gehad – hebben allemaal vragen te beantwoorden.

Er zijn drie problemen met de aandelenterugkoop. De meeste transacties speelden zich af vlak vóór de bekendmaking van de halfjaarcijfers van Vivendi; ze bedroegen meer dan 25 procent van het gemiddelde handelsvolume; en ze vonden plaats vlak vóór de sluiting of direct na de opening van de markt. Daardoor waren ze in strijd met de regels die manipulatie van de markt moesten bemoeilijken. In tegenstelling tot de Amerikaanse toezichthouder schortte de Franse toezichthouder deze regels niet op.

Om Deutsche Bank recht te doen moet worden gezegd dat de bank is opgehouden aandelen terug te kopen toen Vivendi haar slechts vijf minuten vóór de bekendmaking van zijn resultaten vroeg om agressief in te kopen teneinde de koers boven de 50 euro per aandeel te houden – meer dan het dubbele van het huidige niveau. Een e-mail van het hoofd van de divisie voor Franse aandelen geeft een beeld van de interne mechanismen die op zo'n moment bij een zakenbank op gang komen: ,,Je weet dat ik niet snel nerveus word als een klant de grenzen van de wet opzoekt, maar in dit geval lijkt er duidelijk sprake van iets illegaals.'' De Duitse bank voert ter verdediging aan dat zij ,,handelde in opdracht van de financiële afdeling van Vivendi, die had verzekerd en bevestigd dat zij de Franse toezichthouder volledig op de hoogte had gesteld''. Maar waarom heeft Deutsche Bank, toen zij wist dat Vivendi haar vroeg een dubieuze aandelenterugkoop te verrichten, geen onafhankelijke, geschreven bevestiging van de toezichthouder gevraagd?

Messiers verdediging luidt dat de transacties inderdaad van tevoren door de toezichthouder waren goedgekeurd. De toezichthouder ontkent dat en wil alleen toegeven besloten te hebben Vivendi niet te straffen wegens de uitzonderlijke omstandigheden na de terreuraanslagen. Dat kan betekenen dat het lastig wordt nu nog wel iemand te straffen, maar dat wil nog niet zeggen dat de transacties ook door de beugel konden.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.