Tycoon Chodorkovski buigt het hoofd

Ook de gevangen olietycoon Michail Chodorkovski lijkt nu het hoofd te hebben gebogen voor het Kremlin. Vanuit zijn cel schreef hij een berouwvol opiniestuk.

De gedetineerde oligarch Michail Chodorkovski is om: zijn kwelgeest president Poetin is goed voor Rusland. Om de privatiseringen van het recente verleden te rechtvaardigen ,,moeten wij het grote zakenleven dwingen hun rijkdom met het volk te delen'', zo denkt hij.

Chodorkovski schreef deze bespiegelingen in huis van bewaring `Matrozenrust' in Moskou, waar hij zijn proces voorbereidt. Op 25 oktober werd de oligarch op een Siberisch vliegveld gearresteerd en beschuldigd van fraude en belastingontduiking. Een opiniestuk van zijn hand verscheen gisteren paginagroot in zakenkrant Vedomosti onder de titel `Crisis van het liberalisme in Rusland'. Het had ook `Capitulatie van de oligarchie in Rusland' kunnen heten.

Chodorkovski pretendeert uit te leggen waarom het liberalisme in Rusland faalde, maar zijn stuk lijkt vooral een open sollicitatie voor `team-Poetin'. Negentig procent van de Russen verwerpt privatiseringen, erkent Chodorkovski, dus wordt het tijd dat de grote zakenwereld het land iets teruggeeft, ,,mogelijk door hervorming van de belasting op delfstoffen en andere stappen die niet bijzonder aangenaam zijn voor grootaandeelhouders''. Vorig jaar lobbyde Chodorkovski nog met groot succes in de Russische Doema om hogere belastingen voor de oliesector te saboteren. Zijn olieconcern Yukos minimaliseerde de belastingafdracht tot 13 procent.

Chodorkovski's bekering moet Poetin als muziek in de oren klinken. Hij kondigde vorige week aan dat zijn tweede termijn als president in het teken staat van armoedebestrijding. Over drie jaar dient het aantal Russen onder de armoedegrens gehalveerd te zijn tot 10 procent, eiste hij op tv van zijn minister Gref. ,,Niet verlegen zijn, dat lukt u best binnen drie jaar'', zei de president. Poetin wil dit bereiken via hogere lasten voor de oliesector en lagere lasten voor burgers en het midden- en kleinbedrijf.

Chodorkovski stemt daarmee nu volmondig in. Na bijna vijf maanden achter de tralies oordeelt hij mild over Poetin. ,,Of we hem nu waarderen of niet'', Poetin is de president, schrijft de oligarch. En ,,god verhoede'' dat zijn autoriteit wordt aangetast. ,,De geschiedenis van ons land leert: beter slechte macht dan geen macht.'' En slecht, zelfs dat is hij niet. ,,Poetin is waarschijnlijk noch een liberaal, noch een democraat. Maar hij is niettemin liberaler en democratischer dan 70 procent van de bevolking.''

Met deze knieval lijkt Chodorkovski de laatste oligarch die zich onderwerpt aan het Kremlin. Mijntycoon Potanin vroeg het volk vorig jaar al vergiffenis voor zijn vroegere hebzucht, aluminium- en autogigant Deripaska smeekte in februari in een opiniestuk bijna om belastingverhoging. Anderen verbeteren hun imago met patriottische geschenken. Zo stak oliebaron Abramovitsj onlangs 54 miljoen dollar in de Russische sport – compensatie voor zijn recente `funshoppen' in het westen, met als grootste aanwinst de Londense voetbalclub Chelsea. Miljardair Vekselberg streelde het Kremlin door een collectie Fabergé-juwelen naar Rusland terug te brengen.

Chodorkovski's bekering lijkt het gevolg te zijn van het besef dat het Kremlin het proces tegen hem echt doorzet, wat de magnaat tien jaar celstraf kan opleveren. Het Kremlin negeerde een aanbod van de Yukos-aandeelhouders om hen uit te kopen in ruil voor vrijlating van Chodorkovski. De jongste poging om controle te krijgen over het kleinere olieconcern Sibneft – Yukos betaalde 3 miljard dollar (2,46 miljard euro) en een pakket aandelen om 92 procent van dat bedrijf in handen te krijgen – mislukte dit weekeind opnieuw. Yukos dreigt nu zowel Sibneft als de 3 miljard dollar te verliezen. Wellicht put Chodorkovski enige hoop uit het lot van Yukos-miljardair Sjachanovski. Die toonde zich zeer inschikkelijk en werd weliswaar veroordeeld wegens belastingontduiking, maar niet gevangen gezet.