Tweede leven voor pienter pookje

De Continue Variabele Transmissie is de opvolger van de Variomatic, een vinding die de Limburger dr. Hub van Doorne in het schuurtje achter zijn huis ontwikkelde. Vanaf 1958 produceerde hij samen met zijn broer de eerste Nederlandse personenauto: DAF. Door de Variomatic was schakelen bij deze kleine auto's overbodig.

In 1968 ging Hub van Doorne met pensioen en begin jaren zeventig werd DAF overgenomen door Volvo. Maar Van Doorne zette de productie van de Variomatic voort in het inmiddels door hem opgerichte bedrijf Van Doorne's Transmissie; een viertal technici sleutelde verder aan de Variomatic, die groot en weinig krachtig was. Ze wisten de twee grote rubberbanden te vervangen door één stalen band met `schakels', met elkaar verbonden door snaren. De omvang van de Variomatic werd sterk gereduceerd en hij kreeg een andere naam: Continue Variabele Transmissie (CVT).

De CVT regelt de overbrenging van de motor naar de wielen. De band beweegt tussen twee paar schijven die naar buiten toe iets wijken. Doordat ze hydraulisch dichterbij of verderaf van elkaar geduwd worden, wordt de diameter van twee denkbeeldige assen omgekeerd evenredig en traploos kleiner of groter, waardoor een gelijkmatige overbrenging ontstaat.

Het gaat bij de CVT om hoogwaardige precisieproductie. Accountmanager Bas van Vuuren, destijds al bij Van Doorne's Transmissie werkzaam: ,,Het walsen, het lassen, de warmtebehandeling en het slijpen moesten voldoen aan hoge kwaliteitseisen; de machines ontwikkelden we zelf. We leverden de Variomatic nog steeds aan Volvo, vroege CVT-uitvoeringen op kleine schaal aan bijvoorbeeld Fiat en we maakten banden voor industriële doeleinden. Om te overleven werden ook totaal andere klussen binnengehaald, zoals het monteren van DAF-legervoertuigen.'' Het bedrijf met honderd werknemers kon ternauwernood het hoofd boven water houden. Van Vuuren: ,,In 1985 waren we op een haar na failliet.'' Mede door subsidies van de toenmalige Maatschappij voor Industriële Projecten werd Van Doorne's Transmissie gered.

Productie op grote schaal begon in 1987. Maar de start verliep niet vlekkeloos. Van Vuuren: ,,Toen ze in productie zouden gaan, voldeed niet één band aan de eisen.''

En dat was niet het enige: de Variomatic kampte met een imagoprobleem; hij had de naam alleen geschikt te zijn voor kleinere motoren. Bovendien trok in 1992 de familie Van Doorne zich terug uit het bedrijf en volgden er wisselingen met verschillende aandeelhouders.

De redding kwam in 1995, toen het bedrijf opging in de Duitse Robert Bosch Groep, die onder andere bougies en koelkasten fabriceert. De auto-industrie raakte geïnteresseerd; merken als Ford, Honda en GM kochten aanvankelijk complete transmissies, maar wilden uiteindelijk alleen banden toegeleverd krijgen, weliswaar met ontwikkelcontracten van Van Doorne's Transmissie, die de CVT voor ieder model aanpast.

De kentering begon eind vorige eeuw: de verkoop steeg sterk en verdubbelde tussen 2001 en 2002 zelfs tot ruim een miljoen banden. Van Vuuren: ,,Het kwam zo onverwachts dat we bijna twee jaar lang ook in de weekenden dag en nacht met vijf ploegen werkten. Extra machines werden besteld en mensen aangenomen. Het kwam vooral door een doorbraak in Japan, waar in een aantal nieuwe modellen CVT werd toegepast, waaronder de Honda Jazz, die werd verkozen tot auto van het jaar.''

Voor een extra productielijn in Japan ging Bosch vorig jaar een joint venture aan. Men verwacht in Tilburg dat de productie omstreeks 2010 is toegenomen tot circa 5 miljoen banden. Er werken nu 800 mensen bij Van Doorne's Transmissie.