Olieprijs altijd speelbal speculanten

De OPEC komt deze week bijeen in Wenen om afspraken te maken over de olieproductie. Olie kost al meer dan een jaar zo'n 30 dollar per vat, veel meer dan de 25 dollar waar OPEC naar zegt te streven.

Het zou niet voor het eerst zijn wanneer morgen de OPEC met een onverwacht besluit de hele oliewereld verrast. Zo besloot bijna twee maanden geleden, op 10 februari in Algiers, het oliekartel ondanks de hardnekkig hoge olieprijzen en tegen ieders verwachting in om per 1 april, vanaf morgen dus, de productie met 1 miljoen vaten per dag te verminderen.

Nu bestaat alom de verwachting dat dit besluit morgen in Wenen wordt teruggedraaid of op z'n minst uitgesteld – alsof de OPEC zich aan de mening van de deskundigen zal aanpassen. Of nog een derde mogelijkheid: ,,De OPEC zal formeel zijn stempel op dat besluit [van 10 februari] zetten en zich er vervolgens niet aan houden'', zoals een Londsense olie-analist gisteren zei tegen het Amerikaanse persbureau Bloomberg.

Maar vandaag al zei de Saoedische olieminister, Ali al-Naimi, dat de OPEC aan zijn besluit van 10 februari vasthoudt. En wat al-Naimi zegt doet ertoe, hij vertegenwoordigt veruit het belangrijkste olieland in de wereld, dat de meeste macht in de OPEC heeft. ,,Meer olie zal de markt oververzadigen en de prijzen doen instorten'', verklaarde de minister tegen Bloomberg. ,,Meer olie op de markt gooien zou voor iedereen destructief zijn.'' Volgens hem is er wereldwijd al een surplus op de markt dat kan oplopen tot 800.000 vaten per dag in het tweede kwartaal.

Dat de olieprijzen ondanks het surplus toch hardnekkig hoog blijven, had volgens de Saoedische minister niets met vraag en aanbod te maken. De olieprijzen zijn hoog wegens speculatie, niet wegens een tekort aan olie. De OPEC heeft er volgens de minister geen belang bij om de wereldeconomie met hoge olieprijzen schade te berokkenen. Hij herhaalde dat de OPEC blijft streven naar een prijs van 25 dollar per olievat (159 liter).

Die verklaring van de olieminister klinkt vertrouwd. Als de olie duur is, komt dat altijd door de speculanten. En trouwens, olie is er genoeg, altijd genoeg: de OPEC kent zijn verantwoordelijkheid. Nu is er zelfs meer dan genoeg. Daarom wil de OPEC vanaf aanstaande donderdag de productie met 1 miljoen vaten per dag verlagen en komt het kartel dus morgen niet op zijn besluit van februari terug.

Dat dit oliesurplus voor een niet onbelangrijk deel door de OPEC zelf op de markt wordt gebracht, is niet een onderwerp dat een OPEC-minister in de openbaarheid bespreekt. Want de OPEC geeft niet graag toe dat haar meeste leden zich vrijwel nooit aan de eigen kartelafspraken houden.

Zeker bij de huidige, hardnekkig hoge olieprijzen is voor veel OPEC-leden de verleiding groot, zo niet onweerstaanbaar, om stiekem meer olie op te pompen en extra inkomsten op te strijken. Dat `geheim' onthul je niet als OPEC. Speculanten zijn een makkelijker doelwit. Want wie houdt er nu van speculanten, nietwaar?

Met speculanten doelt de OPEC op de termijnmarkten van Londen en New York, waar ook OPEC-leden zelf `speculeren'. Ruim een jaar schommelt nu de olieprijs rond de 30 dollar per vat. Over de oorzaken van die dure olie zijn de meeste deskundigen het eens. Eerst was het de oorlog in Irak, nu de economische expansie van China, dat inmiddels een derde van alle olie in de wereld consumeert.

Hoe groot de mondiale olievraag wel niet is geworden, blijkt uit het feit dat Rusland, de op een na grootste olie-exporteur ter wereld, zijn oliekranen wijd open heeft gezet, maar zelfs Rusland ondanks zijn extra aanbod de wereldprijzen niet dempt.

Over de gevolgen van die grote vraag naar olie bestaat onder de deskundigen al helemaal geen verschil van mening: omdat olie in dollars wordt afgerekend treft de hoge olieprijs de Amerikanen meer dan de Europeanen, voor wie de olie nog betrekkelijk goedkoop is dankzij hun dure euro.

In het Amerikaanse Congres gaan stemmen op om de strategische olieresreves aan te spreken. President Clinton deed dat destijds aan het eind van zijn presidentschap – naar verluidt om Al Gore te helpen, tot woede van de Republikeinen. Nu willen zowel Democraten als Republikeinen dat Bush de reserves aanspreekt. Om de markt een signaal te geven. De Amerikaanse energieminister gelooft er niet in. De OPEC, die bijna 40 procent van de mondiale olieproductie controleert, zou dan misschien worden aangemoedigd haar productie daadwerkelijk te verminderen.