Meer grote bedrijven in akkerbouw

Het aantal landbouwbedrijven in Nederland is in 2003 met 5 procent afgenomen. Het aantal grote landbouwbedrijven, met meer van 50 hectare grond, is echter gestegen.

Dat staat in de landbouwtellingen over 2003 die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag heeft gepubliceerd. Uit de tellingen blijkt dat de trend van schaalvergroting zich doorzet. Begin 2003 waren er 89.580 agrarische bedrijven, aan het einde van dat jaar waren er nog 85.501 over. Volgens landbouworganisatie LTO betekent dit dat de daling van het aantal bedrijven versnelt. De afname bedroeg gemiddeld zo'n 3 à 3,5 procent per jaar.

Tegenover de daling van het totale aantal bedrijven staat een toename van de grote bedrijven. Het aantal bedrijven met meer dan 50 hectare grond steeg tussen 2000 en 2003 met 15 procent, van 8.555 tot 9.873. Dit komt vooral doordat veel boeren geen opvolgers hebben. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Het bedrijf kan te klein zijn om efficiënt en concurrerend te kunnen produceren, of geen opvolgers hebben. Dit kan komen doordat er geen kinderen zijn of doordat de kinderen het bedrijf niet willen overnemen. Het Landbouw Economisch Instituut schatte onlangs dat 60 procent van de boeren geen opvolgers heeft. Zij verkopen hun bedrijf dan aan andere boeren, waardoor grotere bedrijven ontstaan. LTO beschouwt het als een ,,teken van emancipatie dat bedrijfsopvolging binnen het gezin niet meer vanzelfspreekt''.

Vooral onder rundveebedrijven en in de glastuinbouw is er een sterke trend naar grotere bedrijven. Scherpe concurrentie en (voor de rundveehouderij) afnemende ondersteuning van de Europese Unie dwingen tot efficiënter produceren. Er zijn volgens LTO al enkele honderden bedrijven met tussen de 300 en 400 koeien. Niettemin is het totale aantal koeien in 2003 met 100.000 afgenomen tot een kleine 3,8 miljoen. Sinds 1980 is de rundveestapel met ongeveer 30 procent gedaald.

Ook de varkensstapel is de afgelopen jaren gekrompen, van de `piek' van 15 miljoen varkens in 1996 tot ongeveer 11 miljoen nu. De daling komt vooral doordat veel varkensboeren de afgelopen jaren gebruik hebben gemaakt van de opkoopregeling van het ministerie van Landbouw.

De afname van het aantal bedrijven betekent volgens LTO niet dat het economisch slecht gaat met de Nederlandse landbouw. Het handelsoverschot van de Nederlandse agrarische sector bedroeg vorig jaar 28 miljard euro.