Gorki's `Zykovs' is mager drama van vader en zoon

In het Rijksmuseum te Amsterdam hangt een 17e-eeuws dubbelportret van een rijke koopman in streng zwart en zijn decadente zoon; een verwaten ventje met bolle wangen en modieus weelderige kraag. Zo verging het de Republiek en zo verging het vele geslachten: de hardwerkende, cultuurarme self made man krijgt een zoon die in weelde opgroeit en zijn verveling tracht te dempen met kunst, drank, eten en kleertjes. En werken, ho maar.

Maxim Gorki schreef met De Zykovs (1913) een drama van vaders en zonen: ,,De ouders werken en de kinderen zijn vermoeid. Vermoeid geboren.'' Bij de Arnhemse toneelgroep Oostpool beleeft deze minder bekende Gorki na negentig jaar zijn verlate Nederlandse première.

Op de verlovingsdag van zijn zoon besluit de oude Zykov zelf met zijn aanstaande schoondochter Laura te trouwen. Het lijkt goed te gaan; de zoon reageert gelaten, hij houdt niet van zichzelf, laat staan van Laura. Maar met Laura haalt de vader een splijtzwam in huis. Het merkwaardige, onbespoten meisje haalt alle verhoudingen overhoop.

Dat klinkt mooi, maar De Zykovs is een beroerde Tsjechov-imitatie met veel overbodige gepraat, onheldere, onuitgewerkte lijnen, en oninteressante personages. Naast het generatieconflict stipt Gorki ook nog wat morele dillema's aan – een dienstklopper die arme mensen vervolgt, een compagnon die de kas licht. Heel vaag kun je er wat sociale kritiek uit destilleren.

De toneelspelers, onder leiding van regisseur Ignace Cornelissen, doen hun best om er nog iets van te maken. Hans Hoes weet de oude Zykov wat robuuste levendigheid mee te geven, al zou het prettig zijn als hij niet zo schreeuwde. Juul Vrijdag speelt diens standvastige zuster met de juiste rustige wijsheid en onderdrukte tragiek. De zuster houdt het bedrijf en de familie bij elkaar. Een hoogstaande moraal verhindert haar om zelf gelukkig te worden. De jonge Désirée Snackey is niet sterk genoeg om de rol van Laura te dragen. Ze zou ongrijpbaar aantrekkelijk moeten zijn, en naiëf destructief. Althans, zo heeft Gorki het waarschijnlijk bedoeld, maar niet opgeschreven.

Voorstelling: De Zykovs van Maxim Gorki, door Oostpool. Regie: Ignace Cornelissen. Vertaling: Marja Wiebes. Gezien: 11/3 Stadsschouwburg, Arnhem. Tournee t/m 9/5. Inl. 026-443 7655, www.oostpool.nl