Tunesië annuleert Arabische top

Tot verbijstering van veel Arabische landen heeft Tunesië zaterdag plotseling de Arabische topconferentie geannuleerd die vandaag en morgen in Tunis zou worden gehouden.

De Egyptische president Hosni Mubarak, die Egypte de Tunesische actie als ,,een onplezierige verklaring'' brandmerkte, heeft gisteren aangeboden midden volgende maand een Arabische top te organiseren. Maar Tunesië heeft dat aanbod weer boos afgewezen met het argument dat verplaatsing geen oplossing zou zijn.

In de Tunesische verklaring van zaterdag werd verwezen naar de aarzeling die sommige landen tijdens het vóórberaad van de ministers van Buitenlandse Zaken zouden hebben vertoond om extremisme en terrorisme te veroordelen en democratische hervormingen te omarmen. ,,De top zou met formaliteiten zijn afgesloten, en zodoende onderwerp van spot in de Arabische en wereldopinie zijn geworden'', aldus een Tunesische woordvoerder.

Maar verscheidene delegaties betwistten met kracht de Tunesische verklaring. Zij zeiden dat er tijdens het ministersberaad weinig verschil van mening was geweest, en dat men op het moment van afgelasting heel dichtbij overeenstemming over een slotverklaring was geweest. Volgens hen was de werkelijke reden dat Tunesische president Zine el-Abidine Ben Ali ontevreden was over de opkomst van de Arabische leiders – onder anderen de Saoedische de facto leider kroonprins Abdullah had laten weten dat hij niet zou komen. Ook had Ben Ali langs deze weg de Verenigde Staten willen laten zien hoezeer democratie hem aan het hart gaat.

De Amerikaanse regering hamert sinds enige tijd op de noodzaak van vergaande hervormingen in het Midden-Oosten en werkt aan een grootscheeps internationaal plan dat het gebied op een onomkeerbare weg naar democratie moet zetten. De Tunesische president, die zijn land met ijzeren hand regeert, heeft vorige maand tijdens een tamelijk roerig bezoek bezoek aan Washington van president George Bush te horen gekregen dat er een ,,open politiek proces'' en een vrije pers in zijn land moeten komen.

De meeste Arabische leiders zijn erg ongelukkig met het Amerikaanse initiatief. Zij willen met name niets te maken hebben met door Amerika `opgelegde' hervormingen, en zeker niet in een tijd waarin het Israëlisch-Palestijnse conflict hoog is opgelaaid. De Egyptische president Mubarak, die zich samen met de Saoedische kroonprins Abdullah heeft opgeworpen als vertolker van de Arabische bezwaren, meent dat hervormingen van binnenuit moeten komen em dat ieder land zijn eigen ritme moet bepalen. Dat wil hij tijdens zijn bezoek aan president Bush op 12 april betogen, en hij had een consensus daarover in Tunis daarbij als steun in de rug willen hebben.

Egypte reageerde op de annulering van de top dan ook ,,met verbijstering en spijt''. Ondanks het Tunesische verzet begon het meteen met de voorbereidingen voor een topconferentie in Kairo – die mogelijk is als de (Egyptische) secretaris-generaal van de Arabische Liga en 13 lidstaten daartoe besluiten. Volgens zegslieden in Kairo zijn leiders als de Saoedische kroonprins Abdullah, koning Abdallah II van Jordanië en de Jemenitische president Ali Abdullah Saleh al akkoord.