Stem tegen de macht

`Le raffarindum'. Zo vatte het linkse Franse dagblad Libération in zijn weekendeditie de regionale verkiezingen samen: als een referendum over het omstreden beleid van de centrumrechtse regering van premier Jean-Pierre Raffarin. Met hem heeft president Jacques Chirac als boegbeeld van Frankrijk gisteren een deuk opgelopen. De stembusuitslag kon voor hen niet dramatischer zijn.

Verzameld links krijgt 21 van 22 regio's in handen en boekte met ruim 50 procent van de stemmen de grootste winst in jaren. 37 procent van de Fransen stemde rechts en ruim 12 procent extreem-rechts. De opkomst was met 65 procent hoog. Dat is voor centrumrechts waarschijnlijk catastrofaal geweest. Veel kiezers hadden zich voorgenomen om met een proteststem Chirac en Raffarin de maat te nemen. Links was bovendien extra gemotiveerd wegens de `gedwongen' keus voor Chirac tijdens de presidentsverkiezingen van 2002. Duidelijk is dat president Chirac deze stembusuitslag niet kan en mag negeren. Het makkelijkste is het premier Raffarin te vervangen. Premiers in Frankrijk sneuvelen wel vaker als de president een electoraal probleem heeft. De populaire minister van Binnenlandse Zaken, Nicolas Sarkozy, zou voor velen een aanvaardbare eerste minister zijn. Hij maakt er geen geheim van nog eens president van Frankrijk te willen worden, en dat zou voor Chirac weer reden kunnen zijn hem juist niet tot premier te benoemen. De leider van de grootste linkse partij, François Hollande van de Parti Socialiste, lijkt overdonderd door Frankrijks regionale keuze. Een degelijk alternatief voor de maatregelen die de regering moest doorvoeren, heeft hij niet voorhanden. Raffarins politiek van bezuinigen, snoeien in de sociale zekerheid en modernisering van het pensioenstelsel is door de kiezer genadeloos afgestraft. Zijn beleid is echter niet onjuist, gezien de eisen die Frankrijk zichzelf onder druk van de Europese Unie stelt. Maar onbegrepen is het wel. De Franse kiezers stemden dan ook indirect tegen Europees beleid. Zij voldeden tevens aan een in Europa inmiddels vertrouwd beeld. Griekenland en Spanje, Duitsland op deelstatelijk niveau: de boodschap is hetzelfde. Het electoraat keert zich van de zittende politieke macht af; een trend die tot nadenken stemt.