Schwanewilms: glanzend timbre

Behalve Luciano Pavarotti (,,Terugkijkend betreur ik alleen dat ik teveel heb gegeten.'') halen maar weinig zangers het nieuws met hun postuur. Het gebeurde de sopraan Deborah Voight toen zij vorige maand door de Royal Opera in Covent Garden uit een productie van Strauss Ariadne auf Naxos werd ontslagen omdat ze te dik was. Een vervangster werd gevonden in de Duitse sopraan Anne Schwanewilms, die zich zaterdag tijdens de Matinee in het Amsterdamse Concertgebouw boog over een programma met allesbehalve slank, laatromantisch Duits repertoire.

Het ontslag van Voight werd een schandaaltje omdat postuur en stem onafhankelijke grootheden zijn. De ranke Anne Schwanewilms met haar een rijke en stralende stem is daarvan een levend bewijs. Zij bewees haar uitzonderlijke gave voor de muziek van Richard Strauss al vorig seizoen, toen zij haar Nederlands debuut maakte in Strauss opera Die Liebe der Danae. Die uitvoering gaf alle aanleiding tot een vervolg, waardoor Schwanewilms nu terugkeerde in de Matinee voor vier orkestliederen van Strauss en de Sieben frühe Lieder van Alban Berg.

Dirigent Mark Elder, chef van het Hallé Orchestra en nu te gast voor het Radio Filharmonisch Orkest, introduceerde het concert met enkele verklarende woorden over Anton Weberns Im Sommerwind een hoogromantische orkestidylle vol zwelgende midzomerdromen. Elder ging het Radio Filharmonisch Orkest voor in een zo zwelgend, verzadigd en maximaal laatromantisch klankideaal, dat het bijna logisch leek dat Webern dit werk geen opusnummer gaf, en zich verder wijdde aan streng minimalistische composities.

De zwoelte van Im Sommerwind is atypisch voor het verdere oeuvre van Webern, maar was sfeerbepalend voor de rest van het programma. Net als Weberns orkestidylle zijn ook Bergs Sieben frühe Lieder een jeugdwerk, rijk aan hemelhoog juichende en dodelijk bedroefd meanderende melodieën. De grote kracht van sopraan Schwanewilms school hier in haar zeldzaam elegante legato, waarmee ze uiteenlopende stemmingen volmaakt soepel aanéénknoopt. Daarbij heeft haar stem een glanzend timbre, en zet zij beide kwaliteiten steeds integer tekstgericht in.

In Bergs introspectieve passages werd zij daardoor soms enigszins door het orkest gedomineerd. Maar na de pauze maakte juist haar doordachte vocale terughoudendheid van de climax in Strauss lied Befreit een aangrijpend hoogtepunt voordat de broze dialoog tussen soloviool en de semi-parlando geschreven zanglijn in Morgen! helemaal adem en helder zicht benam. Een passende afsluiting was daarna een verzorgde uitvoering van Strauss melancholieke Metamorphosen door 23 strijkers uit het Radio Filharmonisch Orkest.

Volgend seizoen is Anne Schwanewilms opnieuw in de Matinee te gast in de opera Der ferne Klang van Schreker.

Concert: Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. Mark Elder m.m.v. Anne Schwanewilms (sopraan). Programma met werken van Webern, Berg en Strauss. Gehoord: 27/3 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 30/3, 20 u.