Met natte voeten wonen in de Vinex-wijk

Veel huizen in nieuw opgeleverde Vinex-wijken kampen met water in de kelders. De waterschappen willen nieuwe wetgeving voor de waterafvoer.

Frank van Disseldorp trekt het luik achter zijn voordeur open. ,,Kijk'', zegt hij, ,,we hebben een zwembad onder ons huis.'' Hij wijst naar beneden, de kruipruimte in, naar het water onder zijn woonkamer. ,,Als we het uitgraven, kunnen we hier baantjes trekken.''

Het `zwembad' van Van Disseldorp stond deze week tot 37 centimeter onder zijn houten vloer. Van Disseldorp heeft er nu, afgezien van af en toe wat stankoverlast, nog niet veel last van. Maar op de lange termijn kan hij verroeste leidingen verwachten, vocht in de muren, rottend behang en op de lange termijn mogelijk zelfs astma- en gewrichtsklachten voor de bewoners. ,,Bij de buren verderop laten de plavuizen al los. Verderop staan tuinen onder en zijn paden en terrassen verzakt.''

Het Ontwikkelingsbedrijf Leidschenveen, dat namens de gemeente Den Haag verantwoordelijk is voor de uitgifte van de grond, zegt dat het de klachten van bewoners ,,aan het inventariseren'' is.

Van Disseldorps straat in de Haagse Vinex-wijk Leidschenveen staat model voor een probleem waarmee heel veel onlangs opgeleverde Vinex-wijken kampen: wateroverlast. Nieuwbouwwijken, zegt hoofd waterbeleid Erik Kraaij van de Unie van Waterschappen, worden steeds vaker gebouwd in natte gebieden die eigenlijk niet geschikt zijn voor woningbouw.

Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang het water maar afgevoerd kan worden. Maar dát is in nieuwbouwwijken vaak niet goed geregeld, zegt David Biron, die in Delft afstudeerde op dit probleem. Sinds zes jaar is hij adviseur bij een civieltechnisch adviesbureau.

Belangrijkste probleem is volgens Biron dat niet in de wet staat aan welke eisen de afvoer van stedelijk grondwater moet voldoen. Bouwers kiezen dan vaak voor de goedkoopste oplossing.

Tussen gemeenten en bouwbedrijven wordt vrijwel niets afgesproken over de afvoer van water, zo ontdekte Biron. De gemeente is alleen verantwoordelijk voor de afvoer van water in het openbare gebied van een wijk, zoals wegen of speeltuinen.

Voor de grond waarop de huizen staan zijn de huiseigenaren zelf verantwoordelijk. Maar die weten vaak niet dat de waterafvoer hún probleem is. Ze zijn afhankelijk van wat de bouwer aanlegt aan drainage. En dat is niet veel, zegt Biron.

,,Er wordt gemiddeld één buis aangelegd voor tien woningen, veel te weinig'', zegt Biron. ,,Bovendien weet vaak niemand waar de afwaterbuizen liggen.'' Volgens hem hebben 260.000 woningen in Nederland enige vorm van wateroverlast.

De Unie van Waterschappen vindt dat het zo niet verder kan. De beroerde ontwatering van woonwijken heeft lang genoeg geduurd, schrijft de Unie in een nota die vanavond openbaar wordt. ,,Het wordt hoog tijd het totale grondwaterbeheer in ons land goed en duidelijk te regelen.''

De Unie vraagt de ministeries van Verkeer en Waterstaat en VROM snel met een wettelijk kader te komen om de ontwatering te regelen. De handhaving daarvan wil de Unie zelf ter hand gaan nemen. Er moet bovendien één loket komen voor burgers met waterproblemen.

,,Het huidige waterbeleid is veel te fragmentarisch'', aldus de Unie van Waterschappen.

[Vervolg WATEROVERLAST: pagina 3]

WATEROVERLAST

'Strenge regels hard nodig'

Doordat steeds vaker in drassige gebieden gebouwd wordt, is het probleem volgens de waterschappen nijpender dan ooit geworden. In de Nota Ruimte van het ministerie van VROM, die volgende maand uitkomt, staat bijvoorbeeld woningbouw gepland in Zuidplaspolder. ,,De Waterschappen zeggen daar nu al van: bouw daar nou niet'', zegt Erik Kraaij. ,,We zullen duidelijk maken dat dat alleen onder zeer strenge voorwaarden kan. We laten ons niet meer overdonderen door projectontwikkelaars die zeggen dat het met een goedkope oplossing kan.''

Er bestaat al veel onderzoek naar waterproblemen van woonwijken. Maar het onderzoek van David Biron is het eerste over de nieuwe Vinexwijken. Biron bezocht 11 locaties. Op de meeste is de situatie zorgwekkend te noemen, schrijft hij in zijn scriptie. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft begin deze maand 100 miljoen euro vrijgemaakt om bestaande waterproblemen op te lossen. Maar nieuwe woningen, zoals die van Van Disseldorp, hebben het probleem ook al.

,,Kijk, dit bedoel ik'', zegt Biron. Samen met hoofddocent civiele techniek Frans van de Ven staat hij op een drassig terrein een paar honderd meter verderop in Leidschenveen, waar een nieuwe woonwijk wordt gebouwd. Hij trapt met zijn voet tegen een vies, rafelig stukje plastic buis dat ergens boven het veld uitsteekt. ,,Dit stuk draineerbuis hoort in de grond, niet platgereden en kapot erboven. Er wordt maar wat in de grond gegooid.''

Uiteindelijk is de bewoner de dupe, zegt Biron. Want als de huizen er eenmaal staan, kan de huiseigenaar weinig meer uitrichten tegen een niet functionerend drainagesysteem. Behalve dan de tuinen van zijn buren opengraven. Áls hij al weet hoe de afvoer van grond- en regenwater werkt, áls hij al weet waar de buizen liggen, áls ze er al liggen. ,,Mij is nooit iets verteld over waterproblemen en drainage'', zegt Frank van Disseldorp. ,,Ook niet bij de voorlichtingsbijeenkomst van Intratuin.'' Ook de bouwmarkt geeft geen raad. ,,Bij de Gamma of de Praxis weten ze niets van drainage'', zegt ingenieur Frans van de Ven. ,,Drainagebuizen zijn er in ieder geval niet te koop.''

Van de Ven kan uittekenen hoe het met deze wijk verder zal gaan. ,,In de zomer is het nog kurkdroog in de kruipruimtes. Maar als de herfstregens beginnen, komt het water, dat dan zo'n anderhalf jaar blijft staan. Dan wordt het weer een tijdje droger doordat het bodemleven de grond weer meer waterdoorlatend maakt. Maar op termijn gaat het toch weer fout, omdat de drainage dichtslibt.''

En dat terwijl voor ,,200 tot 400 euro per woning'' al een goed drainagesysteem is aan te leggen, zeggen Van de Ven en Biron. ,,Met vervolgens wat jaarlijkse kosten voor het af en toe schoonspuiten van de leidingen'', zegt Van de Ven. ,,Als gemeente, waterschappen en bouwers in een vroeg stadium even bij elkaar gaan zitten om afspraken te maken, is het probleem de wereld al uit, zeggen zij.

De Unie van Waterschappen hoopt dit met de nieuwe waterwetgeving te formaliseren. Als uitgangspunt kan volgens de Unie de `watertoets' dienen die november 2003 van kracht is geworden. Deze verplicht gemeenten en projectontwikkelaars vroeg met elkaar te gaan overleggen. De toekomst zal leren wat sterker is: strenge nieuwe regels of het voortbestaan van de huidige praktijk van `afschuiven van het probleem' zoals Biron dat in zijn onderzoek beschrijft. Het veld in Leidschenveen waar de kapotte drainage boven de grond ligt, kan daar eigenlijk niet meer op wachten. ,,Over negen maanden staat hier een nieuwbouwwijk'', zegt Biron droogjes.