Journalist en non samen in bootje

In de desolate fabriekshal staat een klein bootje van geloof, hoop en liefde. Aan boord staat een non (Betty Schuurman). De orde heeft haar uitverkoren om onder junks en hoeren te werken; omdat ze door haar rotsvaste positieve levenshouding goed tegen ellende bestand is. Maar dan krijgt ze bezoek van een onbeschaamde, liederlijke journalist (Bert Luppes) die haar wil interviewen. Niet zijn vuilbekkende beledigingen of zijn ongeloof brengen haar aan het wankelen, maar zijn wanhoop. Hij wordt ook aan het wankelen gebracht; hij zoekt God en vindt een engel.

Hoe God verdween uit Brabant, de ontkerkelijking; daarover wilden schrijver Erik-Ward Geerligs en regisseur Floor Huygen een voorstelling maken. Met dit doel interviewde de laatste verschillende nonnen. Waarom is het roomse Zuiden van zijn geloof gevallen? Wat hebben we verloren? Wat heeft die non wat de ongelovigen ontberen? Wat beweegt die non, wat is haar godsbeeld? Dat zou een interessant toneelstuk kunnen opleveren.

Maar praten over God vond Geerligs blijkbaar toch te saai voor toneel. En zo'n non is bij nader inzien blijkbaar ook niet zo interessant. Dus gaat het toneelstuk vooral over de ongelovige journalist. Dat is jammer want ongelovige journalisten zijn al genoeg aan het woord. Bovendien is dit exemplaar nogal clichématig in zijn liederlijkheid, en nogal slecht in zijn vak: hij is nauwelijks geïnteresseerd in het verhaal van de non en heeft het voornamelijk over zichzelf. Omdat Geerligs zich baseert op Conny Palmens deels autobiografische roman Geheel de uwe, doet de journalist denken aan dier overleden geliefde, de journalist Ischa Meijer.

De nadruk op de journalist vertroebelt het uitgangspunt van het stuk. God verdween niet uit Brabant omdat de nonnen de liefde buiten God zochten. Ook is de strikte verdeling tussen een gelukkige, overzichtelijke gelovige en een zwalkende, wanhopige ongelovige gemakzuchtig. En waarom moet dit toneelstuk, volgens Hollandia-gebruik, in een fabriekshal van Philips gespeeld worden? Het is lastig om er te komen, de sfeer is ongezellig, en de locatie voegt niets toe aan de voorstelling, die dan ook helemaal niets met industrie of gloeilampen van doen heeft.

Als de teleurstelling over wat het stuk niet werd is gezakt, blijkt dat De ongelovige toch een zekere zuivere schoonheid bezit. Het helpt dat de non en de journalist gespeeld worden door twee grote acteurs. Schuurman geeft de non een intrigerende onverstoorbaarheid vermengd met een zachte welwillendheid; een engel om van te houden. Bert Luppes speelt de journalist met zijn gebruikelijk emotionele kracht; wederom lijkt zijn rood aangelopen hoofd te exploderen onder zoveel spanning. Samen maken ze een mooi stel, waarvan je hoopt dat ze nog lang op hun bootje mogen ronddobberen.

Voorstelling: De ongelovige door ZT Hollandia. Tekst: Eric Ward Geerligs. Regie: Floor Huygen. Gezien: Strijp S (Philipsfabriek), Glaslaan Eindhoven. Aldaar t/m 10/4. Inl. 040 246 0656 of www.zthollandia.nl