Het beeld

`Respectloos' noemde voormalig VVD-leider Dijkstal vrijdag in Nova Politiek recente opmerkingen van sommige politici. `Respect' is de groet waarmee de Engelse komiek Sacha Baron Cohen, verkleed als een met goud behangen `brother' in Ali G in da USAiii (VPRO), knokkels tegen knokkels, afscheid neemt van zijn hooggeleerde Amerikaanse gesprekspartners, na ze met z'n schofferende opmerkingen op stang te hebben gejaagd.

Het woord respect is onder invloed van de Afrikaans-Amerikaanse rapcultuur een sleutelbegrip geworden voor jongeren, maar ook een veel misbruikte term. Zo werd juryvoorzitter Henkjan Smits van de eindeloos durende afvalrace Idols (RTL4, 2.499.000 kijkers) ervan beschuldigd dat zijn harde oordeel over deelneemster Alice van te weinig respect zou getuigen. In de Telegraaf voorspelde zaterdag een psycholoog op de voorpagina dat Alice uiteindelijk zou winnen. De kijkers beslissen en die zouden haar blijven steunen, zolang de jury negatieve adviezen uitbrengt. Nu wordt Idols bijna per definitie gewonnen door een mannelijke deelnemer, omdat er meer tienermeisjes dan -jongens kijken. Van de zes nu nog overgebleven deelnemers – zaterdag vloog de zwakke Alice eruit, na een relatief mild juryoordeel – zal in de eindstrijd vermoedelijk Boris, die er goed uitziet en kan zingen, de onweerstaanbaar charmante Eric – die niet kan zingen – nipt verslaan.

Jack Spijkerman, presentator en bedenker van het sinds zaterdag `verbouwde' amusementsprogramma Kopspijkers (VARA, 8.000 kijkers minder dan Idols), was nooit de mooiste, de slimste of de sterkste jongen van de klas, maar de brutaalste, de gangmaker. Hij wees en riep als de meester een puist had. Zaterdag noemde hij Sugar Lee Hooper (dik, kaal en lesbisch) een `vleespot'. Kopspijkers was altijd al een sliepuit-programma, maar werd gered door het `cabaret' aan het slot, waarin bekende Nederlanders virtuoos geïmiteerd werden. Na het vertrek van cabaretiers Paul Groot en Owen Schumacher zijn de imitaties door het programma heen gestrooid en gaan alle grappen over sport, seks of Marco Borsato.

In een beeldschone aflevering van Tegenlicht betuigde VPRO-regisseur Hans Fels respect aan een oude vriend, de Haïtiaanse dichter-filmer Rassoul Labuchin, die het tot burgemeester van Port-au-Prince had gebracht, en na de opstand tegen president Aristide voor zijn positie, zijn leven en zijn muurschilderingen moest vrezen. Op de muur van de begraafplaats had de burgemeester Erasmus tussen Boeddha, Jezus en Marx laten vereeuwigen, omdat kunst altijd van belang is, ook in tijden van honger en oproer. Maar Labuchin, uitgekozen als voorbeeld van een kunstenaar verstrikt in de macht, dwong door zijn idealisme en gebrek aan corruptie ook respect af bij de nieuwe machthebbers en is nog steeds burgemeester.

Met respect moet ik iets rechtzetten: `de bij mijn weten niet erg wijd verbreide' documentaire over nazitelevisie, die Canvas donderdag vertoonde, bevat veel materiaal dat al op 19 maart 2000 te zien was in Andere tijden (VPRO/NPS).