Chaos in Poolse politiek na aftreden premier

De Poolse politiek verkeert in chaos sinds het aftreden van premier Leszek Miller, vrijdag. De oppositie eist vervroegde verkiezingen, maar de sociaal-democratische regeringspartij SLD verzet zich hiertegen en wil verder met een nieuwe premier.

President Aleksander Kwasniewski doet vandaag een voorstel voor een nieuwe premier. Zijn voorkeur zou uitgaan naar oud-minister van Financiën Marek Belka, die nu verantwoordelijk is voor de economische wederopbouw van Irak. De liberale Belka heeft het vertrouwen van de financiële markten, maar ligt moeilijk bij de economisch conservatieve SLD'ers.

In de media is veel kritiek op Millers besluit om pas over een maand echt af te treden, op 2 mei, één dag nadat Polen officieel lid wordt van de Europese Unie. Na die datum is er volgens de grondwet een termijn van twee maanden voor het vinden van een premier. Volgens Marek Beylin, commentator van Gazeta Wyborcza, kan dit de Poolse staat verlammen, aangezien in die periode weinig nieuwe wetgeving hoeft te worden verwacht. De regering moet volgens Beylin onmiddellijk verkiezingen uitschrijven als zich geen `natuurlijke' kandidaat opdringt.

Ook binnen de SLD is kritiek. Volgens parlementariër en oud-minister Wieslaw Kaczmarek `trakteert' Miller door zijn uitgestelde aftreden heel Polen op een dertig dagen durend ,,politiek festival''. Tot 2 mei zal er voortdurend worden gespeculeerd. En alleen maar omdat Miller tijdens de uitbreidingsceremonie op 1 mei per se op de foto wil met de overige Europese leiders, aldus Kaczmarek.

Millers aftreden werd vrijdag bespoedigd door een breuk binnen de SLD (Unie van Democratisch Links). Een groep parlementariërs splitste zich af en richtte een nieuwe partij op, de SDPL (Poolse Sociaaldemocratie), die in peilingen de SLD achter zich heeft gelaten. De SDPL wil naar eigen zeggen afrekenen met de cultuur van vriendjespolitiek en corruptie, een erfenis van de communisten, de grondleggers van de SLD.

Het parlement heeft tot 16 mei om de nieuwe premier goed te keuren. Als favoriete SLD-kandidaat geldt Jozef Oleksy, de minister van Binnenlandse Zaken en oud-premier. Maar Oleksy is waarschijnlijk onacceptabel voor de oppositie, omdat hij teveel met de oude SLD-garde wordt geassocieerd. Een andere naam die de ronde doet is die van minister van Buitenlandse Zaken Wlodzimierz Cimoszewicz, die eveneens al eerder premier was. Maar Cimoszewicz heeft binnen de SLD veel krediet verloren, omdat hij heeft gesympathiseerd met de muiters binnen de partij.