Weet niet/geen mening

Er zijn van die momenten op de dag dat je opeens snapt waarom het fascisme zo'n grote aantrekkingskracht had. Voor mij, als trouwe Radio 1-luisteraar, komt dat moment altijd rond kwart voor tweeën, als de luisteraars van Stand.nl kunnen opbellen met hun mening over een actuele kwestie.

Misschien dat het een bepaalde categorie mensen is, die graag opbelt om zijn mening te geven. Niet gehinderd door enige kennis van zaken worden ze meegezogen in de slipstream van de altijd weer tendentieuze stelling die de redactie van het programma verzint. `Voor Marc Dutroux zou de doodstraf moeten gelden', `De AIVD levert slecht werk af', `No claim in de zorg is een goed systeem'. ,,Ja, met De Vries uit Giesendam, al die mensen die altijd maar naar de dokter gaan, ik ben zelf nooit ziek. Zo denk ik erover.'' Dank u wel voor deze scherpe analyse, goedemiddag! De bellers van Stand.nl zijn die types die opkomen bij een referendum, omdat ze zelfs te dom zijn om in te zien dat ze geen reet van het onderwerp afweten. Een eigen mening, dat kan mijn zoontje van 5 ook.

Iedereen een mening over alles, ik word er gek van. We zijn veroordeeld tot de borreltafel, schreef Bas Heijne een paar maanden geleden boven zijn interview met Rüdiger Safranski. Twee regels lager stond: `het gaat erom op een intelligente manier te leven in een wereld die niet te bevatten is'.

Ik wil dat graag blijven proberen, en dat moet ook wel, want mij bereikte het verzoek om, als min of meer bekende Amsterdammer, mee te tekenen onder een paginagrote advertentie in Het Parool: een protest tegen het uitzetten van de befaamde 26.000 uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik merkte dat ik het liefst `nee' wilde zeggen op dit verzoek. Bang om mij onder de wolven in het bos te mengen; ik heb een hekel aan meehuilen.

Het onderwerp, immigratiebeleid, vervult mij namelijk onmiddellijk van cynische gedachten. Als ik ooit het lemma `hypocrisie' in de Winkler Prins mag herschrijven, komt er een grote foto van de Turkse kleermaker Gümüs bij. God wat heb ik me geërgerd in 1997, toen iedereen zich opeens vreselijk druk ging maken om deze arme man. Ik probeerde indertijd steevast mijn gesprekspartners te provoceren door te zeggen dat ik, ,,net als alle andere Nederlanders van mening was dat alle buitenlanders moesten oprotten, behalve meneer Gümüs''. Je woont in een xenofobe stad met bijbehorend xenofoob stemgedrag, en opeens begint iedereen te janken als de eerste die in beeld komt een heel gewoon mannetje blijkt te zijn. Wat had je dan gedacht, hoeven, hoorns en een rode puntstaart? En hij sprak dan weliswaar geen Nederlands, maar hij was zo goed geïntegreeheeheerd! Ik keek naar al die schrijnende gevallen met hun krokodillentranen, en kon alleen maar denken dat ze dat dan maar eerder hadden moeten bedenken; eigen schuld dikke bult, maatschappij!

En nu ook weer, met de nieuwe vreemdelingenwet, waarover PvdA-voorzitter Koole een brief schreef aan alle burgemeesters van zijn partij. Moet een interessante situatie hebben opgeleverd, burgemeester Cohen die een op zijn mat een schrijven van de voorzitter vindt, waarin hij wordt opgeroepen zich te verzetten tegen de vreemdelingenwet die onder Paars II door de kamer is geloodst door jawel, staatssecretaris Cohen. Het moderne politieke bedrijf staat al niet bekend om zijn lange-termijndenken, maar dit...

Maar met afgeven op de hype heb ik mijn mening nog allerminst bepaald. Voor de juiste details dus toch maar even gebeld met een bevriende vreemdelingenrechtdeskundige. Kwam het er nou inderdaad op neer dat we nu, na jaren spierballentaal, eindelijk een strengere wet hebben die gericht is op het uitzetten van de mensen die hier niet mogen zijn, en dat we daar nu opeens toch niet aanwillen? En wat zegt dat over die 26.000 waar ik nu een mening over moet vormen?

Zij vertelt mij dat de nieuwe wet op zichzelf niet strenger is, alleen consequenter. De kamer heeft er bewust voor gekozen om de bewindslieden geen ruimte te geven om de boel te saboteren als de emoties beginnen op te lopen. Als iemand geen asiel krijgt, betekent dat automatisch dat hij uitgezet moet worden. Vroeger was daar een aparte uitzettingsbeslissing voor nodig, die nooit genomen werd. Arme meneer Gümüs, als hij zijn mond had gehouden, had hij nog jaren illegaal in Nederland kunnen blijven.

En de 26.000? Dat zijn dus geen vluchtelingen. Het zijn allemaal mensen van wie door de rechter is vastgesteld dat ze terugkunnen naar hun vaderland. Als dat niet zo was, hadden ze namelijk een verblijfsvergunning gekregen. Geheel volgens de wet. Zo hebben wij het gewild.

Wat zielig is, is dat de pardonregeling zó streng is geformuleerd, door de Kamer (en daar stond de PvdA inderdaad niet achter). Hierdoor worden er nu bijvoorbeeld mensen teruggestuurd die kinderen hebben voor wie Nederlands de moedertaal is. Is dat schrijnend? Weet ik niet. Als die mensen de flexibiliteit hebben getoond om hier te aarden, kunnen ze dat daar waarschijnlijk ook wel weer. Misschien hebben de Amerikanen in Irak wel voor een hele goede inburgeringscursus gezorgd. Maar ik weet wel dat het bizar is om mensen na al die jaren nóg een keer te ontwortelen.

Misschien wist u het allemaal al. Misschien vindt u míj wel een schrijnend geval, dat ik dit stukje nodig had om de boel weer op een rijtje te krijgen, om in te zien dat het niet gaat om de wet, dus niet om onze democratische keuze voor een bepaald beleid. Het gaat om iets als fatsoen, om de wil in te zien dat je bepaalde dingen niet kunt maken. Waar kan ik tekenen?