Op de aandeelhoudersvergadering van Philips durfde slechts één man `boe' te roepen tegen de `man van minder dan één procent'

Een salarisverhoging van 8 naar 10 euroton is volgens Philips-topman Kleisterlee binnen de marge van de vaderlanse consensus. Zo'n stijging van mijn basissalaris wil ik ook, denkt Maarten Huygen.

Een basissalaris kun je 807.000 euro per jaar niet noemen. Toch heet het inkomen van de topman van Philips zo. Het is een bodem, een kaal minimum, waar alle bonussen en opties nog bovenop komen (vorig jaar bijna 450.000 euro, dit jaar verdrievoudiging van de bonus). In 2003 steeg het basissalaris van de topman van 807.000 naar 956.250 euro. Volgens de topman zelf, Gerard Kleisterlee, en zijn Raad van Commissarissen, gaat het om een stijging binnen de marge van de vaderlandse consensus: minder dan één procent. Als het zo slecht gaat met de economie, moet je nu eenmaal solidair zijn met de zwakkeren en de tienduizenden Philips-mensen die afvloeiden. Maar Doekle Terpstra, voorzitter van het CNV, zei dat hij de loonstijging buitenproportioneel vond. Daarop reageerde Kleisterlee met een boze brief waarin hij Terpstra beschuldigde van ,,misleidend gegoochel met cijfers''.

Ze zijn inderdaad innovatief bij Philips. Maar daar heeft zo'n vakbondsman geen begrip voor. Een nieuw Senseo koffiezetapparaat dat schuimende koffie produceert, een nieuwe `sonische' tandenborstel en nu dus het nieuwe rekenen. Dat wil ik graag leren. Misschien hebben ze bij Philips ook een sonische calculator. Ik wil ook zo'n verhoging van mijn basissalaris met minder dan één procent.

Nieuwsgierig toog ik dus naar de aandeelhoudersvergadering in het Amsterdamse Okura-hotel. Meteen al in de lobby trof ik Kleisterlee, terwijl hij een nieuw overhemd streek met een nieuwe Philips-strijkbout waar een nieuwe vloeistof van Unilever uit siste die het textiel meteen glad maakte. Er stond een gevolg van mannen omheen die zijn kundige horizontale armgebaren over de strijkplank bewonderden en vóór hem probeerde een fotograaf het vast te leggen. Een trouwe aandeelhouder kwam naar hem toe om een gesprekje te beginnen. Terwijl de fotograaf flitste, probeerde Kleisterlee aandachtig luisterend te kijken, maar hij was al met zijn gedachten bij de vergadering waar hij straks het nieuwe rekenen zou moeten uitleggen.

De vergaderzaal was al gevuld met hoffelijke, gepensioneerde mannen van boven de zestig, in blazer, pak of ruitjesjasje, knoopjes of revers-strikjes van Rotary of Lyons. Ook de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen op het podium waren zonder uitzondering nette mannen met leesbrilletjes, bestuurders boven de vijftig en commissarissen ruim boven de zestig. Nergens op het podium een vrouw te bekennen. In de zaal zag ik een vragenstelster die meer diversiteit bepleitte en een aandeelhouder had zijn leergierige dochter meegenomen.

Commissaris J. van Lede kende ik van de televisie. Hij heeft, met Philips erbij, negen commissariaten. Volgens de code Tabaksblat mogen dat er maar vijf zijn. Maar vier commissariaten tellen niet mee, begreep ik. Er waren veel bekende Nederlandse commissarisgezichten, een stuk of vijf buitenlanders, en de voorzitter was Lodewijk van Wachem, voormalig voorzitter van Shell.

Er waren zo weinig buitenlanders in de zaal die voldeden aan de hoge eisen die hier worden gesteld dat de voertaal gerust Nederlands kon zijn. En toen Van Wachem een Duitse vertegenwoordiger van aandeelhouders in het Engels beantwoordde, protesteerde een aandeelhouder: ,,We zouden toch Nederlands spreken.''

Kleisterlee heeft een licht Brabants accent en zijn financiële man, Jan Hommen, ook. De derde man, Ad Huijser, liet zich niet horen, maar had net als Kleisterlee in Eindhoven gestudeerd. Ik kreeg een gevoel van intimiteit. Wat een bof voor ons, dacht ik toen, dat die drie niet uit ons mooie Brabantse bedrijf zijn weggekocht en bijvoorbeeld tot president van Morgan Chase of van Panasonic zijn benoemd, want die zitten natuurlijk voortdurend aan hen te trekken. Je moet er wat voor overhebben om die talenten hier te houden en te prikkelen tot prestaties. Bijna iedereen was het daarover eens. Goed, de bekende nar uit het gezelschap, Peter Paul de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters, sputterde nog wat tegen over de inkomens van de topmannen en iemand van het CNV had ook aandelen gekocht om beleefd te protesteren. De vertegenwoordiger van de pensioenfondsen ABP en PCGM was het eens met het beloningsbeleid, maar voegde eraan toe dat de salarisstijgingen toch ,,een zorg voor ons'' zijn. De prettige verenigingsatmosfeer werd door deze kritische noot geenszins bedorven. Uiteindelijk werd het beloningsbeleid bij acclamatie aangenomen. De tegenstemmen die bij volmacht waren uitgebracht, werden niet zichtbaar gemaakt op het platte beeldscherm dat er hing. Dat scherm diende alleen om de prestaties toe te lichten van Kleisterlee en zijn mannen. Slechts een puriteinse CNV'er met een ringbaardje waagde het nog `boe' te roepen.

Van Wachem had ook veel moeite gedaan om het nieuwe rekenen uit te leggen. De salarisstijging van acht naar tien euroton was helemaal binnen die salarisschaal. Die schaal was slechts met minder dan één procent gestegen en er was sprake van `ingroei' in die schaal voor Kleisterlee en zijn collega's als beloning voor de doelstellingen die zij hadden gehaald.

Die doelstellingen zijn het geheim van de keuken bij Philips. De slogan Let's make things better zag ik nergens meer. Alles is al better gemaakt. Philips is tegelijk gekrompen en maakt meer winst. ,,En als dat niet wordt begrepen, dan moeten we misschien die ingroei maar achterwege laten en meteen het hoge salaris uitkeren'', zei Van Wachem dreigend.

Het salarisniveau is objectief berekend op het gemiddelde van gelijkwaardige bedrijven, vooral in Europa, zei Van Wachem. Als de inkomens van Philips stijgen, gaat dat gemiddelde weer omhoog, dan kunnen anderen verder stijgen, en dan Philips weer. Een internationaal haasje over. Ik begon het te begrijpen.

Bij acclamatie werd een nieuwe commissaris binnengehaald, Ewald Kist van ING, die dankzij de internationale concurrentie vorig jaar 64 procent opslag kreeg. De vergadering werd gesloten.

Nadat ik de vingerpezen van een vertegenwoordiger had bekeken in een door Philips ontwikkeld echo-apparaat, vertrok ik. Buiten was de limousine al weg, die van Kleisterlee, de man van minder dan één procent.