Onttrek stroombedrijven aan de lagere overheden

In Opinie & Debat van 20 maart zegt de wethouder van Den Haag, mevrouw Engering, dat het gemeentebestuur niet gekwalificeerd is om aandeelhouder te zijn van het energiebedrijf Eneco. Aan wie moet de gemeente Den Haag zijn aandelen verkopen? De staat? Een particuliere onderneming? Daarachter ligt de vraag of de opsplitsing van de stroombedrijven in private productie- en handelsondernemingen enerzijds en publieke transportondernemingen anderzijds met gelijktijdige liberalisering van de energiemarkt enig publiek belang dient. Welke overwegingen dienen hier aan de orde te komen?

1.Burgers en bedrijven willen zeker zijn van een kwalitatief goede stroomlevering tegen stabiele en aanvaardbare prijzen. Vrije concurrentie houdt echter altijd het risico van discontinuiteit in zich.

2. Stroom produceren, transporteren en distribueren zijn zeer kapitaalintensieve activiteiten. De investeringen zijn omvangrijk en kostbaar. Alleen grote, kapitaalkrachtige ondernemingen met een omvangrijk marktvolume zijn dan levensvatbaar. De markt zal daarom gekenmerkt worden door oligopolistische concurrentie. Misbruik van economische macht is een urgent probleem.

3. Niet alleen het stroomtransport, maar ook de stroomproductie en -distributie zijn van vitaal belang voor een goed functionerende hoogontwikkelde samenleving. Veiligheids-, milieu- en planologische risico's spelen een grote rol. Inmiddels nemen de politieke risico's toe: de zekere toelevering van de brandstoffen, de kwetsbaarheid van de infrastructuur en de bescherming van de eigendom tegen politiek ongewenste invloeden vragen meer aandacht.

Ingrijpende overheidsbemoeienis is op grond van deze overwegingen onvermijdelijk. Zozeer zelfs dat het wel eens de vraag kon worden of privatisering en liberalisering nog realistische opties zijn.

Het lijkt daarom van belang dat de rijksoverheid voorlopig de sector onder haar hoede neemt en in de Europese Unie een regie tot stand brengt zoals we die eerder op het terrein van de kolen en staal hebben gecreëerd.

In Nederland zou de rijksoverheid er dan goed aan doen de aandelen van de blijkbaar niet gekwalificeerde lagere overheden over te nemen (dit kan overigens met gesloten beurs door de huidige aandeelhouders te betalen met een dividend gerechtigd waardepapier zonder eigendomsrechten en zeggenschap). Zij is daarmee een gezaghebbende partij om in Europees verband de stroommarkt te regelen.