`Hun zijn dommer dan ons'

Circa duizend studenten demonstreerden gisteren in Amsterdam tegen plannen voor ingangsselectie aan de universiteiten en het duurder maken van sommige studies.

. Yo staatssecretaris, zeg dat het niet waar is / Mijn studie kost straks meer dan jouw bruto jaarsalaris

Aan MC Hank lag het niet. Zijn Nijs-rap heeft het in zich om een hit te worden op studentenfeesten. Het lag aan het weer, zeggen de organisatoren.

Daarom kwamen niet de beoogde tienduizend, maar circa duizend studenten gistermiddag naar de landelijke demonstratie in Amsterdam tegen de kabinetsplannen voor het hoger onderwijs.

Bij het begin van de demonstratie, op de Dam, is het koud en miezerig. Alleen al daarom verdient het blote meisje dat zich door staatssecretaris Nijs voelt uitgekleed respect. Tijdens de tocht door een klein stukje Amsterdam-West breekt soms even de zon door. Maar bij terugkeer op de Dam barst er een hagelbui los. Borden en spandoeken fungeren als paraplu, terwijl MC Hank nog een keer rapt over Nijs die moet gaan chillen en niet het onderwijs moet proberen te killen.

Ondanks het slechte weer en de matige opkomst is de sfeer opgewekt. De spreekkoren (`hé ho, onderwijs verneuk je zo') en de spandoeken (`hun zijn dommer dan ons') zijn eerder ludiek dan kwaad. De Internationale Socialisten willen geen bommen maar boeken. Er zijn 35 agenten van de `vredeseenheid' op de been, men verwacht geen ongeregeldheden. De demonstratie is georganiseerd door het voor de gelegenheid opgerichte Platform Puinhoop, in nauwe samenwerking met de Landelijke Studenten Vakbond.

Tien dagen voordat de Tweede Kamer zich buigt over het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) van Nijs, moet dat plan het ontgelden. De demonstratie was gericht tegen drie elementen uit het HOOP. De studenten zijn tegen aanvullende toetsen voor eerstejaars (`selectie aan de poort'), tegen hoger collegegeld voor kwalitatieve topstudies (`collegegelddifferentiatie') en tegen het afschaffen van de bekostiging van tweede en derde studies. Nijs wil dat studenten zelf meer gaan investeren in hun opleiding. Ze denkt de toegankelijkheid voor arme studenten te kunnen waarborgen, omdat de leenfaciliteiten zullen worden uitgebreid. Volgens het Platform Puinhoop leiden de plannen tot hoger onderwijs voor een elite, omdat studenten niet graag lenen.

Zelf heeft ze niets te vrezen, beaamt Naomi Combrink, met haar vijftien jaar vermoedelijk de jongste deelnemer aan de demonstratie. Haar ouders zullen wel bijspringen als dat nodig is: ,,Ik kom niet van slechte huize''. Naomi zit op het Montessori Lyceum in Amsterdam. Niet iedereen op school (,,allemaal witte middenklasse'') voelt zich aangesproken, zegt ze, ,,maar als iedereen voor zichzelf blijft denken, komen we nergens''. Naomi wil niet dat studeren een luxe wordt. ,,Weet je wel dat dertig procent van de studenten niet was gaan studeren als er geen studiebeurs was geweest, als ze dat geld hadden moeten lenen?''

Ook Joris Pinkster (25), vijfdejaars molecular sciences aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, demonstreert niet voor zichzelf, maar voor `het onderwijs'. Hij ziet de kwaliteit van het onderwijs achteruit gaan, de didactische kwaliteiten en het Engels van de docenten schieten tekort. ,,Ik doe nu een onderzoeksmaster, en besteed maximaal dertig uur per week aan mijn studie. Docenten accepteren dat we niet meer kunnen doen omdat we bijbanen hebben.'' Hij studeerde een half jaar in Amerika en zag dat studenten daar veel gemotiveerder zijn. Of hij onderzoeker wordt, weet hij nog niet. ,,Ik vind het leuk, maar misschien word ik beeldhouwer, of schrijver.''

Wetenschap & Onderwijs pagina 49