Grieken graven met veel respect voor hun archeologisch erfgoed

Athene wordt omgewoeld voor de Olympische Spelen. Hoewel een planning ontbreekt, wordt er keurig met bodemschatten omgegaan.

In augustus zijn de ogen van de wereld gericht op Griekenland waar dan de Olympische Spelen zijn. Voor die gelegenheid hoopte het land zijn monumenten en klassiek verleden zo mooi mogelijk te presenteren. Enkele maanden voor het evenement blijkt dat veel niet afkomt, maar dat de Grieken de tijdens de bouwwerkzaamheden aangetroffen archeologische schatten volgens de regels van de kunst hebben opgegraven.

Steek een spade in de Griekse bodem en de archeologische scherven vliegen je om de oren. Archeologen hielden dan ook hun hart vast bij alle bouwwerkzaamheden van de afgelopen jaren, nodig om infrastructuur, stadions en accommodaties te laten voldoen aan de eisen van het Internationaal Olympisch Comité. Zou het archeologisch erfgoed worden gerespecteerd?

Volgens archeoloog Gert-Jan van Wijngaarden, directeur van het Nederlands Instituut in Athene, hebben de Grieken daartoe vrijwel nooit een doortimmerd plan gemaakt, maar is desondanks verrassend goed gezorgd voor al het waardevols dat men tegenkwam.

Dat de chaotische aanpak soms tot vreemde capriolen heeft geleid is een andere kwestie. Neem de tramlijn langs de boog van Hadrianus (132 na chr). Terwijl archeologen met fijnzinnige instrumenten de boog aan het herstellen waren, opdat deze voor het begin van de Spelen weer in volle glorie zou schitteren, begonnen stratenmakers op twee meter van de het monument te graven. Navraag leerde de archeologen dat de werklieden waren begonnen met de aanleg van de nieuwe tramlijn. Grote ontzetting. De trillingen zouden de boog beschadigen. De protesten die volgden hadden effect. Gevolg is dat de tramlijn moest worden omgelegd en de reistijd met een kwartier toenam.

Van Wijngaarden: ,,De boog is netjes gespaard, maar de kosten zijn gigantisch gestegen, terwijl enig overleg vooraf tot veel eenvoudigere oplossingen had kunnen leiden, zoals het gebruik van rubberen matten die de trillingen van de tram kunnen neutraliseren. Nu was dat niet meer mogelijk omdat die matten twee jaar van tevoren moeten worden besteld.''

Misschien wel het meest positieve resultaat van de graafwerkzaamheden zijn de ondergrondse archeologische exposities in de metrostations Syntagma en Akropolis. Daar zijn meer dan tweeduizend jaar oude kruiken, scherven, en zelfs karrensporen tentoongesteld. Zeer indrukwekkend is het latexprofiel in het Syntagma-metrostation dat een dwarsdoorsnede biedt van de bodem zoals men die aantrof bij de bouw van het station. Achter glas hangt aan de muur een doorsnede van vier meter hoog en twintig meter breed waarop drieduizend jaar geschiedenis is weergegeven. Bovenin ziet men een Romeinse weg en een waterleiding. Daaronder oudere graven. Hoe lager het graf, hoe ouder de periode waaruit het dateert.

Eigenlijk hadden de Griekse regering en de stad Athene nog veel meer willen tonen van hun roemrijke verleden. Maar naar nu blijkt komen veel werken niet op tijd af. De restauratie van het pronkstuk van Athene, de Akropolis, is ernstig vertraagd en duurt nu al langer dan de bouw van het Parthenon zelf. Er zit niet veel anders op dan straks de kranen te verwijderen en na augustus weer verder te gaan.

Met man en macht werkt men nog aan de renovatie en herinrichting van het roemruchte Nationaal Archeologisch Museum. Maar vorige week werd duidelijk dat waarschijnlijk slechts twee van de tentoonstellingsruimten klaar zullen zijn en dat de airconditioning deze zomer niet zal werken.

Een ander prestigeproject, een nieuw Akropolis-museum, aan de voet van de tempelberg, is op last van de rechter stilgelegd. Het was de huidige onderminister van Cultuur die voor de verkiezingen, als oppositiewoordvoerder, op deze werkonderbreking heeft aangedrongen, omdat de bouw een laat zesde-eeuws woon- en badhuis zou beschadigen.

De overwinning die hij samen met buurtbewoners (die bang waren dat het museum hun uitzicht op de Akropolis zou bederven) behaalde, blijkt nu een Pyrrusoverwinning. Nu een museum ontbreekt peinst het British Museum in Londen er zeker niet over de `Elgin Marbles', de ornamenten en beeldengroepen die het Parthenon versierden, terug te geven.