De stelling van Els Borst: De onderbuik heeft lang genoeg geregeerd

Als de bevolking bang is voor de islam, moet je als overheid juist tegengas geven, zegt voorzitter Els Borst in gesprek met Elsbeth Etty.

U heeft als voorzitter van het Nationaal Platform tegen Racisme en Discriminatie aan minister Verdonk geschreven dat het klimaat in Nederland te hard is voor minderheden. Op persoonlijke titel voegt u daaraan toe dat de onderbuik lang genoeg heeft geregeerd. Draagt u met zo'n kwalificatie zelf niet bij aan die verharding?

,,Het kabinet-Balkenende straalt te weinig respect voor de allochtone inwoners uit en laat zich te veel meeslepen door de stroom van negatieve onderbuikgevoelens. Daar mag een overheid niet in meegaan. De VVD, maar niet alleen de VVD, problematiseert voortdurend niet alleen de aanwezigheid van buitenlanders maar ook hun inborst. Een politicus heeft een voorbeeldfunctie en moet ook positieve geluiden te laten horen.''

Neemt u het Hirsi Ali daarom kwalijk dat zij de islam een achterlijke godsdienst noemt?

,,Ik vind dat ze zoiets beter niet kan zeggen. Ze had kunnen zeggen: mensen die de islam nog steeds belijden door de koran letterlijk te nemen en op grond daarvan menen dat mannen met kleine meisjes het bed in kunnen duiken, vind ik achterlijk en passen niet in deze tijd. Laat Mohammed, die 600 jaar na Christus leefde, maar in zijn waarde. Haar optreden zou veel effectiever zijn als ze moslims niet onnodig grieft.''

Als Hirsi Ali de islam achterlijk noemt, doelt ze op achterlijke praktijken zoals genitale verminking van meisjes. Het is toch geweldig dat ze dat aan de kaak stelt?

,,Ik ben ook blij dat ze vrouwenbesnijdenis aan de orde stelt, dat is regelrechte mishandeling. Dat moet niet alleen verboden zijn, er moeten ook harde, afschrikwekkende maatregelen tegen komen.''

Waarom besluit men niet om alle kinderen, jongens en meisjes, autochtoon en allochtoon, jaarlijks door de schoolarts te laten onderzoeken op seksueel misbruik?

,,Dat zou het beste zijn. Het uitwendige onderzoek van de genitaliën en anus moet vallen onder het algemene medische schoolonderzoek en dan kun je, behalve besnijdenis, ook andere vormen van seksueel misbruik op het spoor komen. Zowel bij meisjes als bij jongens. Als je er één groep uitkiest en bijvoorbeeld alleen bij meisjes uit Somalië, Egypte en andere bekende besnijdenislanden de genitaliën laat onderzoeken, blijven die kinderen weg bij de schoolarts.''

Wat ook achterlijk is aan de islam, is de maagdelijkheidscultus en de daaraan gelieerde eerwraak.

,,Eerwraak moet je uitroeien, maar de maagdelijkheidscultus kun je niet verbieden. Je moet er wel het debat over beginnen, moslims overtuigen van het leed en het onrecht. Dat kost veel tijd, net als onze eigen vrouwenemancipatie.''

De overheid kan wél vrouwen die met een beroep op de familie-eer bedreigd worden door echtgenoten, vaders of broers beter beschermen.

,,Helemaal mee eens. Als ik als minister zo bedreigd zou zijn als die Turkse vrouw in Zaandam die vermoord is, had ik allang twee lijfwachten gehad.''

Maar de politie heeft die vrouw in haar eentje weg laten gaan, nadat ze aangifte van bedreiging had gedaan. Zou u, als u minister van Justitie was, die agenten hebben aangepakt, daar een zaak van gemaakt hebben?

,,Daar zou ik zeker een grote zaak van hebben gemaakt. Het is ook een vorm van discriminatie, want ik ben bang dat het ermee te maken heeft dat het maar een mevrouw was en ook nog maar een allochtoon. Als het een belangrijke mevrouw was geweest, was het heel anders gegaan.''

Volgens u moeten we wachten tot Staphorst is gemoderniseerd, voordat we aan Mohammed gaan beginnen.

,,We hebben ondervonden hoe moeilijk het is om fundamentalistische geloofsuitingen zoals in SGP-kringen uit te roeien. Een halve eeuw geleden zijn we aan een Rijksvaccinatieprogramma voor kinderen begonnen, maar we staan nog steeds toe dat tienduizenden mensen in de bible belt hun kinderen aan vaccinatie onttrekken. Als er een polio-epidemie uitbreekt, leidt dat tot levenslange verlammingen en doden. Dat probleem hebben we nog niet opgelost, maar we denken kennelijk wel dat moslims die hier komen in een wip kunnen assimileren.''

Als fundamentalistische christenen de volksgezondheid in gevaar brengen, bestaat er de mogelijkheid ouders tijdelijk uit de ouderlijke macht te ontzetten. En we hebben het over een relatief kleine groep. Daar gaat, zolang er geen polio heerst, geen bedreiging van uit. Sommige aspecten van de islam worden wel degelijk als bedreigend ervaren.

,,Dat is waar. Er zijn ook geen fundamentalistische christelijke stromingen die een heilige oorlog prediken tegen a-religieuzen.''

De islam kent zulke stromingen wel. Het is toch niet stigmatiserend daartegen te waarschuwen?

,,Nee, wij als platform willen er alleen op wijzen dat dat geen reden is om alle moslims over één kam te scheren. Ik maak me echt zorgen over de verharding van het klimaat en de rol die de overheid daarin speelt, of liever die de overheid laat liggen.''

De AIVD deelt uw zorgen. Die stelt dat er moslimjongeren zijn die zich als gevolg van de negatieve beeldvorming tot de jihad aangetrokken voelen.

,,Met de redenering: als wij ons negatief opstellen jegens de islam, drijven we de moslims het terrorisme in, ben ik het oneens. Een fatsoenlijke moslim laat zich het terrorisme niet injagen.''

Waarom bent u dan zo beducht voor een verharding van het debat?

,,Als verantwoordelijke politici louter negatief over immigranten praten, brengen ze de argeloze burger het idee bij: je mag deze mensen stigmatiseren. Door steeds maar weer deze bevolkingsgroepen te problematiseren bevorder je niet een heilige oorlog van moslimkant, maar je kweekt wel bij autochtone Nederlanders het idee: `zolang ze niet helemaal geassimileerd zijn, niet precies helemaal zijn zoals wij, deugen ze niet. Van Aartsen zegt het toch zeker zelf'.''

Dus eigenlijk bedoelt u te zeggen dat de eis van de VVD tot volledige assimilatie in wezen discriminerend is, omdat je daarmee het onmogelijke van mensen eist.

,,Absoluut, daarmee vraag je iets onmogelijks. Je mag van mensen eisen dat ze de Nederlandse taal goed beheersen, dat ze zich aan de wetten en regels houden, maar laat mensen in zaken die hen innerlijk bewegen, in hun geloof en de uiting die ze daaraan willen geven, volledig vrij zolang dat binnen onze wetten en regels blijft. Ze hoeven niet te assimileren, dat hebben we ook nooit van andere groeperingen geeist.''

Vindt u niet dat uw vermaningen over verharding van het klimaat schadelijk kunnen zijn voor de vrijheid van meningsuiting? Een columnist als Cliteur voelt zich hierdoor zelfs gedwongen aan zelfcensuur te gaan doen.

,,Het Platform wil niemand de mond snoeren. Een columnist mag scherp zijn. We willen alleen de verantwoordelijken in dit land erop wijzen dat de aanwezigheid van immigranten twee kanten heeft, dat er ook mensen bij zijn die het hier heel aardig doen, zoals de commissie-Blok ook gerapporteerd heeft. Maar dat rapport werd meteen, voordat iemand het had gelezen, de grond ingeboord. Men wil in politiek Den Haag kennelijk alleen maar een eenzijdige boodschap horen. Als je alleen maar roept: je bent achterlijk, doe gewoon die hoofddoek af, domme trut, jaag je mensen de gordijnen in, dat werkt niet. Dan blijft zo'n meisje die hoofddoek juist dragen. Voor cultuurveranderingen moet je de tijd nemen. Mensen die leiding geven aan de samenleving hebben de plicht om genuanceerd te zijn.''

Het is ook hun plicht om stemmen te winnen. Dat maakt het verleidelijk in te spelen op angst voor de islam. Zouden moslimgemeenschappen en hun leiders niet ook zelf moeten bijdragen aan het wegnemen van die angst?

,,Dat mag je zeker van hen eisen. Maar je mag van politici eisen dat ze zich niet overgeven aan populisme. Als de bevolking bang is voor de islam, moet je als overheid juist tegengas geven. Ik pleit niet voor politieke over-correctheid. Maar als politici kwetsende uitspraken doen over minderheden, vind ik dat niet de beste manier om met elkaar in gesprek te komen.''