Autorijden ten koste van de cliënt

Hoe duur is autorijden? Tien automobilisten becijferen de kosten van hun mobiliteit. Vandaag Petra Jacobse-Weststrate, een van de ruim 100.000 werknemers in de thuiszorg die hun privé-auto zakelijk gebruiken.

Petra Jacobse-Weststrate schrok van haar eerste loonstrookje dit jaar. In januari kreeg de 23-jarige psychologe 160 euro minder. ,,Klopt dit wel?'' was haar eerste reactie. Vergeleken met een maand eerder ontving ze ruim 10 procent minder. Het bleek geen fout, maar het gevolg van de nieuwe belastingmaatregelen voor het autogebruik.

Petra Jacobse werkt bij een gereformeerde thuiszorginstelling. Dagelijks brengt zij twee tot drie huisbezoeken aan cliënten die psychosociale zorg nodig hebben. Daarvoor maakt de hulpverleenster gebruik van een auto, die zij speciaal voor haar werk kocht. ,,Twee collega's reizen met het openbaar vervoer. Maar dat is eigenlijk niet te doen. De bus komt niet overal en bovendien is het erg tijdrovend. Bij mijn sollicitatie werd al gezegd dat dit werk zonder auto zeer lastig is.''

Juni vorig jaar kocht Petra Jacobse voor het eerst een auto. Voor een negen jaar oude Peugeot 106 diesel met ruim 200.000 kilometer op de teller betaalde ze 2.500 euro. Met de kleine Franse auto rijdt ze per maand gemiddeld bijna 1.800 declarabele kilometers. Tot 1 januari kreeg zij van haar werkgever 27 eurocent per kilometer vergoed. Omdat zij in zo'n kleine, oude auto rijdt, en haar man een deel van het onderhoud doet, hield de zorgverleenster aan deze onbelaste vergoeding bijna 8 cent per kilometer over. Geld dat ze reserveerde om over een paar jaar een meer betrouwbare auto te kopen. Want zo'n negen jaar oude auto is niet alles. De afgelopen negen maanden moest de Wegenwacht haar twee keer te hulp komen. De eerste keer om haar weg te slepen wegens een kapotte versnellingsbak. Later nog eens om een afgebroken uitlaat te herstellen. ,,Eigenlijk heb ik voor dit werk een betere auto nodig'', zegt de psychologe.

Maar sinds 1 januari komt van sparen voor een andere auto niets meer. De overheid verlaagde de onbelaste kilometervergoeding voor werknemers van maximaal 28 cent naar 18 cent per kilometer. En de werkgever van Petra Jacobse ging daar voorlopig in mee en vergoedde nog slechts 18 cent per kilometer. De hulpverleenster moet nu 1 cent toeleggen op elke kilometer die zij voor haar werk rijdt.

,,Aan mijn arbeidsvreugd doet het niets af'', zegt ze. ,,Ik ben een christen, voor een paar centen minder ga ik niet op de barricade staan.'' Maar een beetje absurd vindt ze het wel. Waarom neemt het kabinet een zwakke groep in de samenleving zo te pakken? Petra Jacobse heeft vooral te doen met de werkende moeders onder haar collega's, voor wie de lastenverzwaring veel grotere consequenties heeft dan voor haar. Ook toont ze medelijden met de collega's die in een middenklasser rijden en aanzienlijk meer moeten toeleggen op hun autogebruik.

Op het werk besprak ze met collega's de gevolgen van de nieuwe belastingwet. ,,Wij willen mensen helpen. Maar eigenlijk vinden we het te gek dat we moeten toeleggen op het gebruik van onze eigen auto.'' Wat Petra Jacobse vooral stoort, is dat veel bezitters van dure leaseauto's profiteren van de maatregelen. En ze toont weinig begrip voor het feit dat bij diverse overheidsdiensten onmiddellijk maatregelen zijn genomen om het inkomensverlies voor werknemers te compenseren. ,,Dat is wrang, want daar is in de thuiszorg nauwelijks ruimte voor.''

Wat Petra Jacobse niet weet, is dat de lastenverzwaring voor de 100.000 werknemers in de thuiszorg die gebruikmaken van hun eigen auto onlangs is gerepareerd in de nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst. ,,Met terugwerkende kracht tot 1 januari'', zegt Bas van den Dungen, directeur van de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg, waarbij bijna alle grote zorginstellingen zijn aangesloten. Werknemers in de thuiszorg, vertelt Van den Dungen, hebben recht op een kilometervergoeding van 33 cent, waarvan 18 cent onbelast. Deze compensatie voor het nieuwe fiscale regime verhoogt de loonsom in de thuiszorg dit jaar met 0,8 procent, een onkostenpost van zo'n 20 miljoen euro. ,,We kunnen het geld maar één keer uitgeven'', zegt Van den Dungen. ,,Deze compensatie gaat ten koste van de hulpverlening.''

De werkgever van Petra Jacobse is aangesloten bij de Landelijke Vereniging voor Thuiszorg, maar studeert nog op een ,,creatieve interpretatie'' van de nieuwe CAO-afspraken. ,,We worden aan twee kanten geschoren door de overheid'', zegt directeur J. van der Ham van Agathos Thuiszorg. De overheid bezuinigt fors op de thuiszorg en tegelijk moet de zorginstelling fiscale maatregelen compenseren die slecht uitpakken voor werknemers. Van der Ham verwacht de werknemers van Agathos binnenkort met terugwerkende kracht tegemoet te kunnen komen.

Petra Jacobse is blij dat haar onkosten alsnog worden vergoed. Wel vindt ze het jammer dat haar werkgever voor de kosten opdraait. ,,Waarom doet het kabinet zoiets?'' zegt ze. ,,Het is toch betreurenswaardig dat deze compensatie ten koste van de hulpverlening gaat?''

Dit is het negende deel van een serie over autokosten.