Voorzichtig herstel dagbladen

Krantenuitgevers uiten zich in behoedzame termen over mogelijk economisch herstel. Alleen `early indicator' De Telegraaf blinkt uit in optimisme. ,,Het dieptepunt is in 2003 bereikt.''

Het zijn droevig makende cijfers. Dagbladconcern De Telegraaf maakt al drie jaar achter elkaar verlies. Wegener, de grootste regionale dagbladuitgever van Nederland, zit al twee jaar in de rode cijfers. Alleen krantenconcern PCM, uitgever van onder meer NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw en Algemeen Dagblad, heeft slechts één verliesjaar achter de rug. Het afgelopen jaar, zo maakte het concern gisteren bekend, is winst geboekt dankzij forse kostenbesparingen.

Maar de drie krantenuitgevers, die tezamen negen op de tien dagbladen in Nederland uitgeven, kijken liever niet naar de bottom-line. Dit cijfer, stellen zij in koor, vertekent het beeld door grote, eenmalige lasten. Vooral De Telegraaf en Wegener speelde dit het afgelopen jaar parten. Maar wie naar het bedrijfsresultaat kijkt (vóór afschrijvingen), waardoor een reële vergelijking ontstaat, ziet dat PCM dan wederom beter scoort. Het bedrijf heeft dit resultaat het afgelopen jaar met ruim een kwart weten te verbeteren, terwijl De Telegraaf nog geen 10 procent groei wist te noteren. Wegener daarentegen zag het bedrijfsresultaat maar liefst met een kwart dalen.

Hoe dan ook, de uitgevers zijn de afgelopen jaren in het hart getroffen door de economische malheur. De advertentiemarkt vertoonde de vorm van een ravijn, en de abonneemarkt krimpt al een decennium gestaag.

Toch toonden de krantenuitgevers zich de afgelopen weken voorzichtig optimistisch. De Telegraaf is van de drie krantenconcerns het meest opgewekt. Het bedrijf verwacht dit jaar een nettowinst van 20 miljoen euro. Wegener is minder uitgesproken, maar het Apeldoornse concern rekent op een `licht herstel'. ,,Het dieptepunt is in 2003 bereikt.'' PCM is het meest voorzichtig en wil zich voor dit jaar aan geen enkele prognose wagen.

Daarmee blijft het onduidelijk of sprake is van een structureel herstel op de krantenmarkt. Volgens André Moons, beleggingsanalist bij zakenbank Credit Suisse First Boston (CSFB), is ,,het beeld op de advertentiemarkt gemengd''. De grote (nationale) adverteerders zijn duidelijk actiever, maar bij de personeelsadvertenties en de (kleine) rubrieksadvertenties blijft het volgens hem behelpen.

De Telegraaf is van de drie krantenbedrijven het meest positief omdat de onderneming zwaar leunt op nationale adverteerders, zoals de supermarkten. En juist deze advertentiemarkt, zo laat de historie zien, trekt het eerst aan bij economisch herstel. Daarmee wordt De Telegraaf gezien als een early indicator wat betreft marktherstel. De markt voor personeelsadvertenties laat in de regel als laatste herstel zien, omdat bedrijven pas weer mensen gaan aantrekken als het vertrouwen in de economie is bevestigd.

De financiële problemen in de krantenindustrie hebben de uitgevers niet verlamd. Het ontwikkelen van nieuwe producten is het afgelopen jaar intensiever geweest dan ooit.

De Telegraaf verscheen afgelopen zondag als eerste met een landelijke zondagskrant, twee weken nadat de regionale krant De Twentsche Courant Tubantia daar mee was gekomen. Het Algemeen Dagblad kwam een dag eerder met de dagelijkse tabloidbijlage Sportwereld. De Volkskrant lanceerde ruim drie weken geleden het zogeheten `Zaterdagplus abonnement', waarbij de lezer op zaterdag de krant op de mat vindt en op de doordeweekse dagen via de website de elektronische versie – met dezelfde vormgeving van de papieren krant – kan lezen via een gekochte toegangscode.

NRC Handelsblad voegde eind vorig jaar het nieuwe katern Opinie & Debat aan de zaterdagkrant toe. Daarnaast is NRC begonnen met een weekendabonnement waarbij de krant alleen op vrijdag en zaterdag in de bus glijdt.

Het zijn voorbeelden van initiatieven om de weglopende lezer beter te bedienen. Vooral jongeren zijn niet geneigd zich te abonneren op een krant. Hun voorkeur ligt bij televisie en internet – vandaar het internet-initiatief van de Volkskrant. Daarnaast speelt de opkomst van de drie jaar geleden op de markt gebrachte gratis openbaarvervoerkranten Metro en Spits geen onbelangrijke rol. De laatste, zo claimt eigenaar De Telegraaf, is in bereik – jargon voor het aantal mensen dat de krant `ziet' – inmiddels de tweede krant in Nederland, na dagblad De Telegraaf zelf.

Ondanks deze initiatieven blijft het snijden in de kosten de hoofdrol opeisen. Topman Theo Bouwman van PCM verklaarde eind dit jaar 150 mensen minder op de loonlijst te willen hebben, nadat het afgelopen jaar al 600 werknemers verdwenen. Bij Wegener moesten vorig jaar zelfs ruim 800 mensen het veld ruimen en is een verdere sanering niet uitgesloten. De Telegraaf wist de schade te beperken door `slechts' 230 werknemers naar huis te sturen.

Maar De Telegraaf is, net zoals bij zijn winstverwachting, het meest positief over de werkgelegenheid binnen het concern. Bestuurder Fred Arp vertelde dat dit jaar een `lichte stijging' van het aantal werknemers wordt verwacht – met name dankzij de zondagskrant.