Rust nog niet teruggekeerd in Haïti

Een maand na de val van president Aristide is de rust nog niet weergekeerd in Haïti. Hulporganisaties maken zich zorgen.

,,Wat problemen'', zei de politiechef van Cap-Haitien tegen persbureau AP. Rebellen hadden zijn dertig agenten, nog geen 48 uur nadat ze begin deze week waren teruggekeerd in de 500.000 inwoners tellende Haïtiaanse stad, onder schot genomen. Hierop sloeg de politie op de vlucht, bang voor nieuwe gewelddadigheden. Een maand geleden werd een collega van hen in Cap-Haitien gelyncht en het politiebureau in brand gestoken door rebellengroepen die het aftreden van president Aristide eisten. Met de verovering van de stad begonnen de laatste dagen van Aristide, die op 29 februari aftrad.

,,We proberen de misverstanden op te lossen'', zei politiechef Renan Etienne. Maar hulporganisaties zeggen dat het schietincident symbool staat voor de onrust die nog steeds in het Caraïbische land heerst, ondanks de aanwezigheid van een internationale troepenmacht die aankwam op de dag dat Aristide Haïti verliet. De politie is in de minderheid en kan niets doen tegen de overmacht van de rebellen. Steden als Port-de-Paix zijn ontoegankelijk. Rebellen zouden aanhangers van de verdreven president mishandelen en vasthouden, gevangenen bevrijden en journalisten intimideren.

,,Het is nu drie weken geleden dat de vredesmacht aankwam in Haïti, maar het recht en de rust moeten nog steeds worden hersteld en er is geen zichtbaar aanwezige politie'', schrijft Joanne Mariner van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch in een verklaring. Ze keerde begin deze week terug uit Haïti.

De organisatie roept de internationale troepenmacht die al een maand in en rond de hoofdstad Port-au-Prince patrouilleert op het werkterrein naar het noorden te verleggen. Sinds vorige week zijn 150 Franse soldaten in Cap-Haitien. ,,Er zijn duidelijk rebellen daar, en ze zijn zeer zeker bewapend'', schrijft Mariner. Andere organisaties spreken over gewapende aanvallen op hulpkonvooien en noemen ,,ontwapening en geweldloosheid de belangrijkste prioriteit''.

De commandant van de internationale vredesmacht gaf echter al aan dat zijn troepen de rebellen niet zullen ontwapenen. ,,Dit is een land met veel wapens, en ontwapening is niet onze missie'', aldus de Amerikaanse generaal Ronald Coleman tegen persbureau Reuters. ,,Onze missie is om het land te stabiliseren.''

De hulporganisaties maken zich eveneens zorgen over de humanitaire situatie in het land. De verhalen en cijfers komen langzaam – elektriciteit is spaarzaam en slechts een paar uur per dag beschikbaar – naar buiten. Onder Aristide gleed het land de laatste vier jaar af in armoede, 47 procent van de bevolking verdient minder dan één dollar per dag. Aan het vertrek van de president gingen bovendien maanden van oppositie en stakingen vooraf, alsmede hevige overstromingen waardoor delen van het land werden afgesloten van voedselhulp.

Daar bovenop kwam de gewelddadige opstand van vorige maand. Bedrijven, banken, ziekenhuizen en politiebureaus werden geplunderd en vaak ook in brand gestoken. De VN schatten de schade tussen de 100 en 300 miljoen dollar. Unicef, het Kinderfonds van de VN, meldde gisteren dat vijftig openbare scholen zijn vernield. Boeken, bureaus, wereldkaarten, schoolborden: plunderaars hebben alles meegenomen.

De VN denken in eerste instantie 35 miljoen dollar nodig te hebben voor voedsel, schoon water en gezondheidszorg. Dat is een schatting. ,,Totdat we het platteland op kunnen en er wat veiligheid is, weten we niet precies wat er nodig is'', zegt Françoise Gruloos van Unicef. De organisatie is, vanwege de vele gewapende aanvallen, nog niet naar het noorden geweest.

De nieuwe interim-regering, onder leiding van rechter Boniface Alexander, is inmiddels in opspraak geraakt door uitspraken van premier Gerard Latortue. De premier en zijn 13 ministers zijn politiek onafhankelijk, maar Latortue noemde dit weekeinde de rebellen die de opstand tegen Aristide begonnen ,,vrijheidsstrijders''. Hij schudde daarbij de hand van rebellenleider Jean Pierre Baptiste, die tweemaal levenslang kreeg wegens moord op 15 mensen maar wist te ontsnappen uit de gevangenis.

De in de Verenigde Staten gevestigde National Coalition for Haitian Rights noemde het ,,een ongezonde coalitie'' tussen de interim-regering en ,,geteisem dat al heeft gedreigd de regering omver te werpen als de zaken niet volgens hun zin gaan''.