Opties bedrog

De beurs geeft, de beurs neemt. Zij is er niet alleen om ambitieuze ondernemers te financieren, maar ook om te rijke bedrijven in staat te stellen hun geld terug te geven aan de aandeelhouders.

Koninklijke KPN doet dat voor maximaal een half miljard euro. Het telecombedrijf koopt voor circa 3 procent eigen aandelen in en keert daarmee indirect geld uit aan zijn beleggers. De aandeleninkoop – eigenlijk het tegenovergestelde van een aandelenemissie – is vooral ingegeven door de volle kas van KPN.

Zo'n aandeleninkoop valt meestal in goede aarde op de financiële markten. Minder rijkdom is goed voor de discipline van het management. De kans dat een bedrijf geld verkwist aan mislukte overnames slinkt. Bovendien geeft een aandeleninkoop aan buitenstaanders het signaal dat de insiders het aandeel koopwaardig vinden. Wie zit er dichter bij het vuur dan de top zelf?

Koerswinsten liggen in het verschiet, want in theorie stijgt de aandelenkoers van een bedrijf dat zijn aandelen inkoopt en de stukken intrekt. Ook de winst per aandeel gaat per definitie omhoog. De winst en de waarde van de onderneming moeten ten slotte over een kleiner aantal aandelen worden verdeeld.

Dat klinkt als een truc met onbegrensde mogelijkheden, maar dat is het niet. De aandeelhouder betaalt wel degelijk voor zijn rendement: hij `betaalt' met zijn risico. De onderneming die inkoopt, ziet zijn incasseringsvermogen achteruitlopen. Beleggen in een bedrijf met minder eigen vermogen wordt riskanter. De wetten van het geld zijn dan eenvoudig. Bij een hoger risico hoort een hogere rendementseis. De hogere aandelenkoers is dan een compensatie voor het gestegen faillissementsrisico.

Maar loopt de bezitter van opties, de rechten om aandelen te kopen of te verkopen, ook een navenant groter risico? In het geheel niet. De doorsnee optie kent een korte looptijd. Een bezitter met kooprechten op aandelen deelt meer mee in de lusten dan de lasten. Dat ligt besloten in het karakter van een optie.

Koninklijke Philips corrigeerde een paar jaar geleden de uitoefenprijzen waartegen het topmanagement aandelen mocht kopen nadat het elektronicaconcern eigen stukken had ingekocht. Philips kocht 8 procent van de aandelen in en verhoogde de uitoefenprijs met ruwweg eenzelfde percentage.

Het is wel zo netjes als ondernemingen die aandelen inkopen de optiebezitters niet meer bevoordelen dan de aandeelhouders. Zeker als dat de eigen bestuurders zijn. KPN doet dat niet. Koninklijke Olie deed dat in het verleden evenmin.

Misschien niet zo koninklijk, maar wel zo lucratief.