Scherpzinnig en welsprekend

Hij heeft er even op moeten wachten maar nu kan Gijs de Vries dan toch als coördinator voor terreurbestrijding zijn tanden zetten in een groot nieuw Europees karwei. Omringd door lijfwachten, naar mag worden aangenomen, want zonder gevaren is zijn nieuwe functie niet.

Hoewel De Vries (48) kan bogen op een grote ervaring in Europa betekent het zijn debuut als bestuurder op het Europese toneel. De vraag is hoe hem dat zal afgaan. Het is een heel ander soort baan dan zijn vorige Europese klus als vertegenwoordiger van het Nederlandse kabinet bij de onderhandelingen over een Europese grondwet bij de Europese Conventie.

Bij die gelegenheid schitterde de VVD'er als nooit tevoren. Met zijn grote dossierkennis en inventiviteit bij het vinden van compromissen maakte hij op velen in Brussel indruk. Terwijl Nederland voor zijn komst in oktober 2002 een geringe rol had gespeeld bij de Conventie, veranderde dat door zijn toedoen. Plotseling was iedereen geïnteresseerd in het Nederlandse standpunt.

De Vries had er bij zijn aantreden al een lange Europese carrière opzitten. Reeds op zijn 28ste was hij lid van het Europees Parlement geworden. Veertien jaar bleef hij daar, de laatste vier als voorzitter van de liberale fractie. In Brussel en Straatsburg verwierf hij zich met zijn scherpzinnigheid, welsprekendheid en politieke gevoel de reputatie van zwaargewicht.

In Nederland daarentegen bleef de waardering beperkt. De Vries had de pech dat er in de jaren '90 een steeds eurosceptischer wind opstak in zijn eigen VVD. Noch VVD-leider Bolkestein, noch diens opvolgers Dijkstal en Zalm achtten de Europees gelouterde De Vries ministeriabel. Zelfs het staatssecretariaat voor Europese Zaken ging in de zomer van 2002 aan zijn neus voorbij.

De Vries had er toen al vier jaar opzitten in het tweede paarse kabinet als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken met in zijn portefeuille Antilliaanse Zaken en rampenbestrijding. Het werden niet De Vries' gelukkigste jaren. Er hadden enkele grote rampen plaats, in Enschede en Volendam. De Vries imponeerde niet bij de afwikkeling daarvan. Ook op de Antillen zette hij kwaad bloed. Hij dwong de Antillianen tot forse bezuinigingen zonder zijn beloftes na te komen over sociale steun.