Monti tegen Microsoft

Tien jaar geleden beloofde het Amerikaanse softwarebedrijf Microsoft in een gerechtelijke schikking dat het niet meer zijn eigen producten zou vervlechten met zijn succesvolle besturingssysteem Windows. Door deze koppelverkoop zet Microsoft andere (kleinere) producenten feitelijk buitenspel – en dus ook de keuzevrijheid van de consument. Vrijwel iedereen gebruikt namelijk Windows. De belofte van `unbundling' van producten, zoals dat in vaktermen heet, was dan ook van groot belang voor de ontwikkeling van een vitale software-industrie buiten het Windows-domein. Nog geen jaar na de schikking liet Microsoft-topman Bill Gates zich ontglippen zich daar niets van aan te trekken. Het is vooral deze houding die Microsoft in aanvaring heeft gebracht met de Amerikaanse mededingingsautoriteiten en nu met de Europese commissaris voor mededinging, Monti.

De antitrustprocedures tegen Microsoft in de VS zijn soms hoog opgelopen, maar eindigden na het aantreden van de regering-Bush met een schikking die het Microsoft volgens waarnemers niet overdreven moeilijk maakte. De ultieme sanctie, opsplitsing van het concern, was eerder al van tafel gehaald. Een aantal geëiste maatregelen werd door de rechter gematigd, omdat ze te veel zouden interfereren met geoorloofde handelspraktijken. Toch had Microsoft wél een veroordeling wegens monopoliepraktijken aan de broek en kreeg het een aanwijzing Windows zodanig open te stellen dat andere producenten er hun produkten op kwijt kunnen. De grote vraag bleef of Microsoft zijn gedrag werkelijk heeft veranderd. Zelfs het ministerie van Justitie van de ondernemersvriendelijke regering-Bush toonde zich vorig jaar bezorgd over de gebrekkige wijze waarop Microsoft de afspraken nakomt.

Nu is de beurt aan Monti. De eurocommissaris legde Microsoft gisteren een boete van 497 miljoen euro op wegens misbruik van zijn marktmacht. Belangrijker dan de boete – het gaat om een van de meest kapitaalkrachtige bedrijven van de wereld – zijn de corrigerende maatregelen die de commissie oplegt. Het `ontbundelen' is ook de sleutel tot de EU-zaak. De consument wil dat helemaal niet; die vindt alles-in-één wel makkelijk, is het verweer van Microsoft. De werkelijkheid is dat hele generaties consumenten door toedoen van het bedrijf niet anders weten. De oplettende computergebruiker ziet al gauw dat Microsoft zijn persoonsgegevens voor eigen doeleinden gebruikt, interessante producten buiten de deur houdt en dat de bijna-monopolist telkens weer hackers en virussen een kans geeft. Alleen al de kwetsbaarheid van de internetsamenleving is een reden de afhankelijkheid van één grootbedrijf drastisch te verminderen.

De boete van Monti blijft ruim onder het maximumbedrag dat de Europese Commissie had kunnen opleggen. Microsoft is bovendien direct in beroep gegaan bij de Europese rechter. Monti heeft daar in mededingingszaken al eens eerder bot gevangen. Toch vallen enkele pluspunten te noteren. Het gebod tot ontbundeling blijft op de agenda. Dat zal ook zijn weerslag niet missen op procedures tegen Microsoft die nog lopen in de VS. Microsoft heeft al een toontje lager moeten zingen. Aanvankelijk nam het een houding aan van ,,waar praten we eigenlijk over? De zaak is toch al in Amerika afgedaan?'' De Amerikaanse schikking had echter betrekking op de methoden van Microsoft tegen concurrenten in het verleden, zoals Netscape. Europa bemoeit zich met nieuwe feiten, actueel gedrag van de monopolist. Deze wordt niet afgerekend op pekelzonden uit het verleden, maar op een voortdurende overtreding. Met alle risico's van dien.