Machtsstrijd Ivoorkust legt Abidjan plat

Ivoriaanse strijdkrachten hebben vanmorgen grof geweld gebruikt om een demonstratie van de oppositie in de kiem te smoren. Daarbij zijn zeker elf doden gevallen, onder wie twee politieagenten. De staatsradio is sinds vanmorgen uit de lucht.

Leger en oproerpolitie openden vanmorgen in verschillende wijken van de havenstad Abidjan het vuur op mensen die zich verzamelden voor de demonstratie. Ze gebruikten ook traangasgranaten om actievoerders uiteen te drijven. Gisteravond trokken soldaten in de armere buurten al van straat tot straat om huiszoekingen te doen en aanhoudingen te verrichten. Daarbij schoten ze in de lucht.

Het leger heeft de bedrijvigheid in de stad vandaag volledig stilgelegd. Het zakencentrum waar zich het presidentiële paleis bevindt, werd vannacht om drie uur hermetisch afgesloten met pantserwagens. In andere wijken zijn straten, kruispunten en bruggen gebarricadeerd. Abidjan was vanmorgen een spookstad. Scholen en winkels waren gesloten. Straten bleven vrijwel leeg. Wel klonken er schoten en vlogen er gevechtshelikopters over de stad.

De demonstratie had vanochtend om acht uur moeten beginnen, maar pantserwagens blokkeren het hoofdkwartier van de PDCI, de oppositiepartij die het initiatief tot de protestmars nam. De demonstratie – voor snelle en volledige uitvoering van een vredesakkoord – wordt door de hele oppositie gesteund.

Voor het eerst sinds de mislukte staatsgreep van september 2002 zijn de belangrijkste oppositiepartijen en de voormalige rebellenleiders erin geslaagd gezamenlijk een vuist te maken. Veel Ivorianen denken dat president Gbagbo het demonstratieverbod heeft uitgevaardigd omdat hij vreest voor een volksopstand. Zelf kwam Laurent Gbagbo in oktober 2000 aan de macht na een bloedige volksopstand die de militaire junta verdreef.

Een laatste bemiddelingspoging van de president van Ghana, John Kufuor, tevens voorzitter van de gemeenschap van West-Afrikaanse landen Ecowas, haalde gisteravond niets uit. Ook oproepen van VN-secretaris-generaal Kofi Annan en van de Ivoriaanse bisschoppen om af te zien van het protest, legde de oppositie naast zich neer. Annan en de bisschoppen hadden gewaarschuwd voor mogelijke escalatie en geweld.

De organisatoren zeiden dat zij alles zouden doen om de demonstratie vreedzaam te laten verlopen. Elk van de deelnemende partijen had een ordedienst gevormd. De drie miljoen demonstranten die werden verwacht, zouden de instructie krijgen direct te gaan zitten zodra er geschoten werd.

De demonstratie is een uitvloeisel van een machtsstrijd tussen president Gbagbo en de PDCI, de partij die het land van 1960 tot 1999 heeft geregeerd. Eerder deze maand trok de PDCI haar ministers terug uit de overgangsregering. Vrijwel alle politieke partijen van Ivoorkust zijn daarin vertegenwoordigd, zoals afgesproken in het vredesakkoord dat begin vorig jaar in Frankrijk gesloten werd. De oppositie verwijt Gbagbo dat hij de uitvoering van het vredesakkoord stelselmatig saboteert. Sinds een mislukte staatsgreep in september 2002 verkeert het land in crisis en is het de facto in tweeëm gedeeld.