Brussel dwingt gestript Windows af

De Europese Commissie heeft gisteren `bijna-monopolist' Microsoft een recordboete van bijna een half miljard euro opgelegd. Maar daarmee is het bedrijf nog niet van Brussel af. ,,Wij onteigenen geen intellectueel eigendom.''

Niet eerder was Europees mededingingscommissaris Mario Monti door zoveel cameraploegen omzwermd. Maar de 61-jarige eurocommissaris bleef gisteren bij de aankondiging van de recordboete en andere maatregelen tegen Microsofts ,,bijna-monopolie'' de onverstoorbare ex-professor economie. Zijn onderkoeldheid kwam hem van pas. Volgens Monti heeft de Europese Commissie met haar aanpak van de Amerikaanse softwaregigant ,,niks nieuws'' gedaan.

Met deze schijnbaar loze opmerking pareerde hij meteen een argument dat Microsoft in het aangekondigde beroep bij het Europese Hof zeker zal gebruiken. Volgens Microsoft kon het niet weten dat het de EU-mededingingsregels overtrad, omdat de Europese Commissie bij haar aanpak van misbruik van marktdominantie in de softwaresector een nieuw terrein zou hebben betreden. Maar volgens Monti heeft de Commissie de ,,normale'' mededingingsregels toegepast. De eigenheid van een industriesector moeten volgens hem in aanmerking worden genomen, of het nu om high tech of `oude' economie gaat. ,,Maar dat betekent niet dat een goede analyse niet ook op de `nieuwe' economie toepasbaar is'', onderstreepte hij.

Volgens de EU-regels over misbruik van marktdominantie is koppelverkoop wegens de oneerlijke concurrentie verboden. In de ogen van Monti doet Microsoft hetzelfde met de bundling van zijn Media Player software voor audio en video aan het besturingssysteem Windows, omdat andere aanbieders niet aan bod komen. Daarom moet Microsoft naast het huidige Windows binnen negentig dagen in de EU ook een `kale' versie leveren. Concurrenten kunnen dan gemakkelijker contracten met pc-makers sluiten en consumenten krijgen vrije keuze. Microsoft mag pc-makers geen korting aanbieden voor de gekoppelde versie. De maatregel gaat in tegen de beproefde bedrijfsstrategie van Microsoft, dat nog meer software aan het dominante Windows (95 procent marktaandeel) wil koppelen.

Volgens Monti zou zonder ingrijpen van de Commissie de markt waarschijnlijk ,,definitief omslaan'' in het voordeel van Microsoft. En dat remt volgens hem ook de innovatie. Microsoft zou aanverwante markten kunnen beheersen in de sector van digitale media, die hun software dan volledig op Media Player gaan afstemmen. Monti: ,,Het is een sneeuwbaleffect.''

Hij verwerpt verwijten, die in de VS opklinken, dat de Commissie het op Amerikaanse bedrijven heeft voorzien. ,,De klachten tegen Microsoft komen van Amerikaanse bedrijven'', onderstreepte hij. Volgens Monti heeft de Commissie met haar analyse van bundling zelfs een suggestie gevolgd van het Amerikaanse Hof van Beroep in de Microsoft-zaak, die in de VS alsnog werd geschikt. De door Brussel aan Microsoft opgelegde maatregelen gaan weliswaar veel verder dan die in de VS, maar dat komt volgens Monti door inhoudelijke verschillen in beide zaken. Hij gaf ook aan dat de Commissie er bewust voor heeft gekozen de aan Microsoft opgelegde maatregelen te beperken tot de Europese markt ,,uit respect voor de Amerikaanse rechter''. Twee jaar geleden leidde Monti's verbod van de fusie van General Electric en Honeywell nog tot openlijke kritiek van de Amerikaanse president Bush. Maar volgens experts had GE-topman Jack Welch de mislukking aan zichzelf te wijten door Brussel te onderschatten. Microsoft maakte die fout volgens deze experts niet.

Microsoft zal het besluit van de Europese Commissie ook aanvechten met het argument dat inbreuk wordt gemaakt op intellectueel eigendom. Het gaat om het Commissie-besluit dat Microsoft binnen 120 dagen interface-codes moet prijsgeven om concurrenten op de markt voor goedkope servers – computers in kantoornetwerken – een kans te geven. Concurrenten zullen dan producten ontwikkelen die kunnen ,,praten'' met Windows. Volgens Monti blijkt uit alle jurisprudentie dat dominante ondernemingen die als `poortwachter' kunnen bepalen hoe technologieën zich ontwikkelen, mogen worden gedwongen zulke informatie prijs te geven. Hij wees er ook op dat Microsoft voor het prijsgeven van intellectueel eigendom een vergoeding kan ontvangen. ,,Wij onteigenen geen intellectueel eigendom.''

Monti is heel zeker van zijn zaak. ,,Uit het Commissie-onderzoek blijkt dat het niet-vrijgeven van informatie door Microsoft deel uitmaakte van een ruimere strategie om concurrenten uit de markt te drukken.''

De Commissie baseert zich ook op data van Microsoft zelf. Een verzoek van Microsoft aan de rechter om opschorting van opgelegde maatregelen voor de duur van het beroep (minimaal twee jaar) maakt volgens experts weinig kans.

Monti erkent dat de opgelegde boete van 497 miljoen euro geen afschrikkende werking zal hebben op Microsoft, dat ongeveer 50 miljard euro in kas heeft. Maar de opgelegde marktmaatregelen hebben volgens hem wel een preventieve werking wegens de dreiging van particuliere schadeclaims op grond van het besluit van de Commissie.

Betekent het Commissie-besluit over Media Player dat Microsoft zal worden gedwongen bij alle nieuwe producten die het met Windows integreert twee versies op de markt te brengen? Monti deed weinig moeite de vrees van Microsoft weg te nemen. De Commissie ordeelt ,,van geval tot geval''. Maar het besluit biedt volgens Monti wel een ,,raamwerk'' voor de toekomst. Eén ding is zeker: het bedrijf van Bill Gates is nog lang niet van Brussel af.