Blair met contracten naar Libië

Als eerste Britse premier brengt Blair een bezoek aan Gaddafi's Libië. Libië heeft massavernietigingswapens afgezworen en is weer in de gratie.

De Britse regering is bereid Libië militaire steun te geven nu het land zich ontdaan heeft van zijn niet-conventionele wapenprogramma. Met die boodschap bezoekt premier Blair de Libische leider kolonel Moammar Gaddafi in Tripoli. Blair schudde Gaddafi vanochtend de hand bij zijn ontvangsttent in Tripoli maar kuste hem niet, een mogelijkheid waarover in Londen enigszins bezorgd was gespeculeerd.

Blair arriveerde twee dagen na de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken William Burns, die net als de Britse premier als hoogste vertegenwoordiger van zijn land in vele jaren Libië bezocht. De bezoeken markeren een einde aan het isolement van Libië wegens betrokkenheid bij terreur, waaronder de aanslag op het PanAm-toestel dat in 1988 boven Lockerbie explodeerde en wat Londen betreft steun aan de IRA, en bezit van massavernietigingswapens. ,,We moeten als partners de hand reiken aan landen die bereid zijn terrorisme en de ontwikkeling van nucleaire, chemische en biologische wapens af te zweren, zoals Libië terecht en moedig heeft besloten'', aldus Blair gisteren in Spanje, waar hij aanwezig was tijdens de herdenking van de doden van de terreuraanslagen op 11 maart.

Volgens hoge Britse functionarissen maakt Blairs bezoek de weg vrij voor een reeks olie- en defensiecontracten. Een Britse woordvoerder zei vanochtend in Tripoli dat de Brits-Nederlandse oliemaatschappij Shell vandaag in Tripoli een contract ter waarde van 200 miljoen dollar tekent voor olieboringen voor de Libische kust. BAE Systems, de Britse luchtvaart- en defensiemultinational, zou Libië civiele vliegtuigen gaan leveren als opmaat naar defensiecontracten. Blair biedt Gaddafi vandaag naar verwachting onder meer aan om het Libische leger te helpen ,,bij het vinden van een doctrine voor een wettige veiligheidsbehoeften in de nieuwe omstandigheden'', lees: militaire training. Het is de bedoeling dat Libische militairen worden opgeleid aan de Britse krijgsschool Sandhurst.

Maar de toenadering tot Gaddafi valt niet overal goed. Libische dissidenten beschuldigen het westen ervan de vrijheid van het Libische volk op te offeren voor contracten, terwijl democratisering van de Arabische wereld juist hoog op zijn agenda staat.

Ook in Londen is Blairs bezoek onderwerp van controverse. ,,Het is nogal vreemd om van een herdenkingsdienst voor de slachtoffers van de grootste terreurdaad in Europa (190 doden) sinds `Lockerbie' (270 doden) meteen door te reizen naar Libië'', zei Tory-leider Michael Howard. Volgens hem bezorgt dat ,,aanzienlijke verontrusting'' bij de slachtoffers van Libische terreurdaden, waaronder ook de nabestaanden van een Britse politieagente die in 1984 door een sluipschutter vanuit de Libische ambassade in Londen werd gedood.

Maar nabestaanden van de Lockerbie-doden verwelkomden in meerderheid Blairs bezoek. ,,Dit is duidelijk de volgende stap in een proces waarvoor we de afgelopen jaren campagne hebben gevoerd'', zei Jim Swire van de Families Flight 103-groep, die zijn dochter verloor bij de Lockerbie-ramp. ,,Het begon met de terugkeer van de Britse ambassadeur in Tripoli en de volgende logische stap zou een bezoek zijn van de [Britse] premier om te bevestigen dat Libië opnieuw wordt geaccepteerd in de gemeenschap van naties.''

Tripoli heeft vorig jaar verantwoordelijkheid voor `Lockerbie' geaccepteerd en zal in totaal 1,5 miljard pond aan schadevergoeding aan de slachtoffers betalen. Vorige maand leek het herstel van de betrekkingen in een crisis te belanden, toen de Libische premier, Shokri Ghanem, alsnog weigerde te erkennen dat zijn land de hand in de aanslag had gehad. Maar diens uitspraak werd door Tripoli snel teruggedraaid.

Blair hoopt met het bezoek aan de Libische leider zijn boodschap te onderstrepen dat het loont om terrorisme af te zweren. Maar sommigen in eigen land vinden dat Blair principes inwisselt voor Libische olie. Blair zou tevens inconsistent zijn, omdat de Iraakse leider Saddam Hussein, zich minder dan Gaddafi aan internationaal terrorisme heeft schuldig heeft gemaakt, maar toch straf krijgt. ,,De grote love-in in Tripoli is net zo min een triomf voor de `oorlog tegen het terrorisme' als de val van Saddam'', aldus Boris Johnson, Tory-parlementariër en Telegraph-columnist vanochtend.