Strijden om kabeltarief met grondwet in de hand

Kabelmaatschappijen zitten financieel klem. De tarieven moeten daarom omhoog. Alphen aan den Rijn steekt hier een stokje voor. `Het contract is in 2000 met open ogen door Casema getekend'.

Met een beroep op de grondwet een drastische prijsverhoging doorvoeren aan je klanten. Voor de meeste ondernemers wellicht een illusie, maar in de strijd tussen kabelmaatschappij Casema en de gemeente Alphen aan den Rijn lijkt alles te kunnen. Casema wappert met de Nederlandse constitutie, de gemeente met een contract dat nauwelijks vier jaar geleden is getekend. En dat forse prijsverhogingen verbiedt.

Voor de tweede maal in drie maanden stonden de twee partijen gisteren tegenoverelkaar in de rechtbank. Ditmaal voor een kort geding dat de gemeente Alphen aan den Rijn heeft aangespannen om prijsverhogingen van Casema op korte termijn tegen te gaan. Tegelijkertijd is een bodemprocedure gestart die de kwestie voor eens en voor altijd moet oplossen maar wel meer tijd vergt. En de tijd dringt: vanaf 1 april gaan de Alphenaren al meer voor hun kabel betalen. Veel gemeentes kijken met belangstelling mee, want in meer plaatsen (Amstelveen, Wageningen, Hilversum) wordt de tariefsverhoging geweigerd. En in sommige steden is pas na langdurig getouwtrek (tussen Amsterdam en Casema's branchegenoot UPC bijvoorbeeld) een akkoord bereikt. In de hoofdstad wordt in het opengebroken contract de kabel duurder, maar betaalt UPC in ruil mee aan de lokale media.

,,Bij ons is een contract een contract'', verklaarde advocaat J.F.A. Doeleman (Houthoff Buruma) namens Alphen aan den Rijn gisteren. ,,En dat contract heeft Casema met open ogen ondertekend.'' Zoals in zoveel plaatsen heeft ook de gemeente Alphen aan den Rijn een aantal jaar geleden het kabelnet verkocht. Voor een flinke prijs blijkbaar, want nu nog loopt volgens de gemeentelijke website de lokale actie `Wat te doen met de 10 miljoen?', een deel van de opbrengst uit de toenmalige verkoop.

Namens Casema (1,3 miljoen abonnees) wil de pleitende hoogleraar H.J. de Ru (Allen & Overy) het contract juist van tafel hebben. Een lid in de grondwet (7.2 dat handelt over vrijheid van meningsuiting via radio en tv) wijst er volgens hem op dat overheden helemaal niet het recht hebben om zich met de samenstelling van het programmapakket te bemoeien. En in het verlengde daarvan ook niet met de prijs, want een laag tarief leidt tot een verschraald aanbod van programma's. ,,Dergelijke afspraken zijn in strijd met de grondwet en dus met de openbare orde.'' Dat Casema en zijn advocaten destijds een contract hebben samengesteld dat wellicht tegen de grondwet indruist, zegt De Ru niets. ,,Een kwestie van voortschrijdend inzicht, daar zijn zoveel voorbeelden van.'' De hoogleraar weet zich gesteund door de Amsterdamse rechtbank die met de grondwet in de hand de strijd tussen UPC en Wageningen onlangs (voorlopig) beslechtte.

Ook al is de verkoop van het Alphense kabelnet nog maar vier jaar geleden, toch leek het een andere tijd: net als veel beleggers liepen kabelmaatschappijen als Casema en UPC met hun hoofd in de wolken. De klant zou niet alleen televisie kijken via de kabel, maar ook films bestellen, naar sportprogramma's op betaling kijken, internetten en telefoneren. Allemaal via hetzelfde kabeltje. Het eigendom van het netwerk werd overgedragen aan het kabelbedrijf dat vervolgens beloofde tegen een min of meer vaste prijs televisie aan te bieden. De winst zou toch wel uit de andere producten komen. Een paar jaar later echter blijkt alleen het internetten via de kabel aan te slaan en levert het basispakket met de dertig televisiezenders veel te weinig op. ,,Het is geen toeval dat Casema in het afgelopen jaar voor de vierde maal op rij verlies heeft geleden'', aldus Q. Kroes namens het kabelbedrijf (ex-KPN, ex-France Telecom) dat vorig jaar in handen kwam van Amerikaanse kapitaalverstrekkers. Maar die verliezen, stelt de gemeente, zijn het gevolg van de investeringen van Casema in bijvoorbeeld digitale televisie, waar minder dan 1 procent van de bevolking interesse voor heeft. ,,En daar hoeft de gemiddelde Alphenaar niet voor op te draaien'', aldus Doeleman. En hij weet dat de Consumentenbond, gestart met de actie `De geboeide kijker' deze mening van harte ondersteunt. Ondanks de verhoging, zegt Casema op zijn beurt, is de kabel Europees gezien erg goedkoop in Nederland.

Het contract tussen Alphen en Casema voorziet erin dat de price cap wordt losgelaten op het moment dat er meer concurrentie zou komen en de televisiekijker een echte keus krijgt. Als richtlijn werd destijds 1 januari 2003 aangehouden, maar die termijn is opgerekt omdat Casema volgens de gemeente nauwelijks tegenstrevers kent. Een satellietschotel is voor veel mensen een stap te ver en datzelfde geldt ook voor Digitenne: een dienst waarbij de oude, vertrouwde antenne weer terugkeert, maar dan om digitale radio- en tv-signalen in de huiskamer te brengen. Niet duur, maar het vergt wel een begininvestering voor de noodzakelijke decoder en is nog niet in heel Nederland te gebruiken. ,,Het feit dat Casema de prijzen met 20 procent gaat verhogen geeft al aan dat er geen concurrentie is'', aldus Doeleman. En ook de huidige regelgeving laat dergelijke prijssprongen volgens hem te lang ongemoeid.

Casema heeft zijn hogere prijzen voor Alphen aan den Rijn al aangekondigd, nadat een vorig kort geding ervoor had gezorgd dat de stijging met drie maanden werd uitgesteld. Een standaardpakket wordt nu 20 procent duurder (12,77 euro per maand).

,,We zitten in 81 gemeenten. Op vier plaatsen na hebben we overal overeenstemming bereikt over hogere prijzen'', zegt een woordvoerder van Casema. Mocht de gestarte bodemprocedure Alphen over een jaar in het gelijk stellen, dat betaalt het kabelbedrijf het teveel betaalde terug, als de rechter er in kort geding (uitspraak 5 april) tenminste geen stokje voor steekt. Vooralsnog gaat Casema door ,,met de landelijke uniformering van prijzen''. Doeleman heeft namens de gemeente Alphen geen enkel probleem met uniformering. ,,Als u dat zo graag wilt, uniformeert u maar op een lager niveau.''