Predikante was `goede vriendin'

De uitvaart van prinses Juliana wordt geleid door een remonstrantse predikante. ,,Ze was haar gezelschapsdame en goede persoonlijke vriendin.''

In delen van kerkelijk Nederland heerst een licht opgewonden stemming sinds gisteren bekend werd dat de uitvaart van prinses Juliana dinsdag wordt geleid door de remonstrantse predikante W. Hudig-Semeijns de Vries van Doesburgh uit Rotterdam. ,,Eindelijk laat de koninklijke familie haar vrijzinnige gezicht zien,'' zegt doopsgezind predikant F. Groeneveld in Baarn, waar prinses Juliana regelmatig naar de kerk ging en die Hudig al van lang geleden kent.

Aankomend preses J. Heetdirks van de `officiële' Protestantse Kerken in Nederland noemt de keuze ,,misschien verrassend'', om daar onmiddellijk aan toe te voegen dat het om een ,,persoonlijke keuze'' gaat die hij volledig respecteert. ,,Dan gaat het niet meer om jammer of niet jammer.''

De keuze van Hudig lijkt verrassend omdat ze de eerste vrouw is die een kerkdienst van de koninklijke familie gaat leiden. Maar wie de voorkeuren van prinses Juliana kent, is minder verrast. Juliana was erg positief over vrouwelijke predikanten, zei dominee A. van Lunteren zondag bij de Ikon. Van Lunteren is predikant bij de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap in Baarn, een andere gemeente waar de prinses tot omstreeks 2000 naar de kerk ging. Heetdirks van de PKN geeft toe dat een behoudend deel van zijn kerk daar ,,moeite'' mee heeft. Maar in de rest van de kerk zijn vrouwelijke predikanten al jaren volledig geaccepteerd.

Historisch pikanter is wellicht nog de keuze van prinses Juliana voor een predikant van remonstrantsen huize, dus geen lid van de Nederlands-Hervormde Kerk. Ook dat is voor het eerst bij een koninklijke uitvaart, al had bij de bijzetting van prins Claus op 15 oktober de uitgetreden rooms-katholieke priester Oosterhuis een rol.

Remonstranten hebben in het verleden een en ander te stellen gehad met Oranjes. Hun wortels liggen in een theologische strijd binnen de Nederlands-Hervormde kerk in het het begin van de zeventiende eeuw, die vooral draaide om de predestinatie-leer. De Amsterdamse predikant Arminius, later hoogleraar in Leiden, betoogde dat de mens beschikt over een vrije wil en verantwoordelijk is voor zijn eigen heil. Zijn collega Gomarus hield echter streng vast aan het idee dat God almachtig is en het lot van de mens is voorbeschikt. Dat religieuze conflict kreeg echter een politieke lading toen stadhouder prins Maurits van Oranje de kant koos van de Gomaristen, daar waar zijn politieke tegenstrever raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt zich aan de zijde van Arminius opstelde. Het pleit werd beslecht in het voordeel van Maurits en de Gomaristen. Van Oldenbarnevelt werd onthoofd en volgelingen van Arminius die zich remonstranten noemden werden uit de kerk gezet en veelal verbannen. Onder Maurits' opvolger Frederik Hendrik werd de Remonstrantse Broederschap al weer gedoogd en mochten ze net als katholieken in schuilkerken hun erediensten houden. ,,Er ligt bij de remonstranten een grote nadruk op ethiek, het handelen,'' zo zegt doopsgezind predikant H. Leegte: ,,Het gaat niet over het verzoenend bloed van Jezus, niet over zonde en hemel en hel. Het gedachtegoed is praktisch: hoe kun je in het dagelijks leven, hier en nu, een goed mens zijn. Dat sprak Juliana aan.'' Remonstranten worden ook als chic getypeerd. ,,Ze zijn intellectueel en soms nogal standsgevoelig'', aldus Groeneveld.

Remonstrants predikant E. Cossée, die jarenlang collega is geweest van dominee Hudig in Rotterdam, noemt de keuze voor een remonstrant ,,heel bijzonder''. Hij vertelt dat koning Willem III bij zijn inhuldiging in 1849 wilde dat Abraham des Amorie van der Hoeven de preek hield. Maar deze theoloog was hoogleraar aan het remonstrants seminarium, dus werd die keuze door de ministerraad ,,getorpedeerd''.

Dominee Hudig (60) die nu de uitvaartdienst van prinses Juliana gaat leiden, was aanvankelijk Nederlands-Hervormd predikante in Kralingen, maar werd later remonstrant. Ook werkte ze in het Sophia Kinderziekenhuis. Na haar vervroegd emeritaat vorig jaar werkt ze nog als psychologisch therapeut voor kankerpatiënten.

Ze had ,,een heel nauwe band met de oude koningin,'' zegt Cossee. Hij vertelt dat ze toen ze in 1997 in Rotterdam predikant was hem vertelde dat ze niet elke zondag beschikbaar was ,,omdat ze de opdracht had aangenomen'' prinses Juliana regelmatig te bezoeken. Volgens Cossee is ze dat tot enkele jaren geleden blijven doen. ,,Ze werd min of meer een gezelschapsdame en een goede persoonlijke vriendin.'' De RVD noemt Hudig gesprekspartner op ,,theologisch en spiritueel gebied''.

,,Ze kan echt prachtig preken,'' zegt collega Groeneveld over Hudig. Remonstrants predikante W. van Veen-de Graeff noemt haar ,,bijzonder warm, wars van al te stellige theologieën.'' Cossee roemt vooral haar ,,pastoraal engagement'' Met de prinses deelde ze een belangstelling voor ,,new age, spiritualiteit en esoterie''. Hudig lastte ook in haar kerkdiensten ,,meditatieve oefeningen'' in.