Poste restante

,,Sinds de twee instituten werden opgericht heeft de Wereldbank een Amerikaan als president gehad, en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een Europeaan als directeur. Wat evenwel een zekere logica had in 1946, is niet langer van toepassing. De beste beschikbare kandidaten zouden deze uiterst belangrijke betrekkingen moeten krijgen, los van hun nationaliteit.''

Dit is niet geschreven in 2004. Het komt uit The Washington Post van 4 januari 1987. De aanleiding was de hooglopende ruzie binnen Europa over wie de scheidende Franse IMF-directeur De Larosière mocht opvolgen. Nederland had minister van Financiën Onno Ruding naar voren geschoven. Frankrijk mikte op een voortzetting van het Franse directeurschap in de persoon van Michel Camdessus, president van Banque de France. Omdat Europa het zelf niet eens werd over zijn kandidaat, kwam het uiteindelijk aan op een hoofdelijke stemming in de directie van het IMF zelf. Camdessus won, maar het voorval leidde wel tot vraagtekens bij het oude arrangement dat de EU de IMF-topman mag leveren, en de VS de Wereldbank-directeur.

De geschiedenis herhaalde zich in 2000, toen Camdessus wegging. De Duitse kandidaat Caio Koch-Weser werd door de Amerikanen afgeschoten, waarna de verzamelde ontwikkelingslanden aan Europa's exclusieve recht wilden morrelen. Maar Duitsland drukte zijn tweede keus, Horst Köhler, toch door.

Vier jaar later, nu Köhler president van Duitsland kan worden, is de post opnieuw vacant. Op de Eurotop van morgen en vrijdag zal het in ieder geval informeel gaan over een nieuwe EU-kandidaat. Maar niet zonder tactische bewegingen. Spanje dacht al binnen te zijn met minister van Financiën Rato. Maar Frankrijk zou alsnog Lemierre, baas van de Oost-Europabank, kunnen kandideren. Als Duitsland de eerstvolgende voorzitter van de Europese Commissie wil leveren, zo heet het, zou het Frankrijk best wel eens de IMF-post kunnen gunnen. En Spanje? Kan worden afgekocht met een nieuwe Spanjaard in de permanente directie van de Europese Centrale Bank, als opvolger voor de vertrekkende Eugenio Domingo Solans. Dat kan evenwel stuiten op tegenstand van kleinere eurolanden die zelf vinden dat ze bij de ECB aan de beurt zijn, zoals België.

Zo leidt het Europese `recht' op de IMF-directeur wederom tot een schimmig spel. En ook nu klinkt het protest van buiten. Honderd landen van buiten de EU en Noord-Amerika riepen afgelopen weekeinde op om niet nationaliteit, maar geschiktheid het criterium te laten zijn. Gelijk hebben ze, maar de kans dat Europa zich zijn privilege laat ontnemen blijft ook deze derde maal uiterst klein.