Lekken, smeren en fêteren was heel gewoon in Hoorn

De integriteit stond onder druk bij de gemeente Hoorn. Van de reisjes met de besloten visclub `de Dorstige Gup' tot bezoek aan bordeel `Club Apollo'.

Bordeelbezoek, het lekken van vertrouwelijke informatie, buitenlandse reizen en de beslotenheid van visclub `de Dorstige Gup', waar ambtenaren en aannemers elkaar ontmoetten, op kosten van de aannemers.

Het eindrapport van bureau Deloitte Bijzonder Onderzoek & Integriteitsadvies over de ambtelijke en bestuurlijke cultuur in de gemeente Hoorn biedt inzicht in de kleurrijke praktijk in de contacten met bouwbedrijven. Het laat zien hoe het op integriteitsgebied fout liep.

Hoorn geeft hiermee openheid van zaken, als enige gemeente in de bouwfraude-affaire. Het onderzoek is een unicum, maar de ontdekte misstanden niet. Dat maakte de parlementaire enquêtecommissie Bouwnijverheid vorig jaar al duidelijk.

Op initiatief van het (nieuwe) college van burgemeester en wethouders (B en W) van Hoorn kregen lokale ambtenaren en politici de gelegenheid tegenover Deloitte opening van zaken te geven. Want Hoorn wil schoon schip maken, na in de enquêtecommissie geafficheerd te zijn als ,,corrupte gemeente''. Overigens is corruptie door Deloitte nu niet onderzocht. Maar uit het onderzoek blijkt wel dat de voedingsbodem daarvoor bijzonder rijk was in de West-Friese gemeente.

,,Het ontstond zomaar'', herinnert een ondervraagde zich een bordeelbezoek in het (geanonimiseerde) rapport. ,,Een paar bleven aan de bar zitten, anderen gingen met de dames naar boven. Ik ken de collega's en de aannemers wel, maar ik noem die namen niet.''

,,Ik ben op uitnodiging van een bedrijf met twee anderen naar Schotland geweest'', herinnert een andere ondervraagde zich. ,,Met het hele gezelschap zijn we in Londen wezen stappen. We hebben toen een nachtclub bezocht waar schaars geklede dames in de bediening rondliepen.''

,,Een persoon was veelal aanwezig bij opleveringsfeestjes'', wordt nog een ondervraagde geciteerd. ,,Ik heb hem wel opgehaald bij bijvoorbeeld Oase de La Dique in Hoorn. Meestal bracht ik hen dan voor een wip in Amsterdam naar club Apollo, een hoerentent.''

Een ambtenaar vertraagde, volgens collega's, bewust aanbestedingsprocedures om te voorkomen dat er meervoudige aanbestedingen zouden plaatsvinden. ,,Het gevolg daarvan was dat er tijdsdruk ontstond in de planning waardoor er onnodig geforceerd moest worden aanbesteed. (..) Een persoon had ook zo zijn voorkeuren voor bepaalde personen bij aannemers en feitelijk werd door hetgeen ik nu beschrijf steeds met een kleine kring aannemers zaken gedaan.'' Waarop de kennelijk bedoelde ambtenaar verklaart: ,,Ik heb er altijd voor gepleit om één op één met open begroting aan te besteden omdat je dan invloed hebt op de prijs. Bij meervoudige aanbesteding loop je het risico dat er vooroverleg plaatsvindt.''

Ambtenaren en medewerkers van een bouwbedrijf waren lid van de besloten visclub `de Dorstige Gup' die door het bedrijf gefinancierd werd. Daarover staat in het rapport: ,,Er was bij een bedrijf ook een soort visclub die op de Waddenzee viste. Daarvoor werd ik ook uitgenodigd en ben daar ook geweest. (..) Aan boord waren dan naast de medewerkers van het bedrijf veelal ambtenaren aanwezig, waaronder ook medewerkers van Rijkswaterstaat. (..) Ik weet dat de visclub, in kleiner verband, ook naar Finland en de Ierse Zee is geweest, waar medewerkers van de gemeente Hoorn ook bij waren.''

Een andere ondervraagde wil niet prijsgeven wie er lid van de visclub waren. ,,Ik wil U niet de namen noemen van leden van de visclub `de Dorstige Gup' die in dienst zijn van de gemeente Hoorn. Dat moeten die collega's maar zelf doen.'' De bijeenkomsten van `de Dorstige Gup' stopten na de onthullingen in 2002 over bouwfraude, weet een andere ondervraagde.

Sponsoring in ruil voor opdrachten was gemeengoed in Hoorn.,,Ten aanzien van de reis naar Maleisië kan ik U zeggen dat twee personen daar zijn geweest met een groep ambtenaren'', aldus een van de ondervraagden. ,,De betreffende ambtenaren hebben de kosten deels zelf gedragen, een deel is betaald door de gemeente Hoorn en het resterende deel is via sponsoring verkregen van onder meer een bedrijf.''

Ambtenaren vertelden ook over lekken van informatie naar bevriende bedrijven. ,,Een persoon vertelde dat tot midden jaren negentig het gebruikelijk was dat als alle offertes binnen waren, er van het stadhuis contact werd gezocht met een bedrijf. Het bedrag van de laagste inschrijving werd dan meegedeeld, waarna het bedrijf een lagere offerte indiende.''

Lekken, smeren en fêteren hoorde decennialang tot de bedrijfscultuur waar niemand iets tegen deed. Die conclusie komt herhaaldelijk terug: ,,Wat ik destijds heb gedaan in relatie tot aannemers, was volstrekt gebruikelijk en geaccepteerd. Ik ben in dat kader ook nooit aangesproken of gecorrigeerd. Hetzelfde geldt voor de directeur van mijn sector en de leden van B en W.''

Hoewel het nieuwe college de praatsessies als een interne loutering beschouwt, laat ze niet alle geuite beschuldigingen over haar kant gaan. Beschuldigingen over prostitutiebezoek op kosten van bouwbedrijven of het lekken van vertrouwelijke informatie worden alsnog onderzocht. Daarbij gaat het om hooguit vijf ambtenaren, verwacht burgemeester G. van Veldhuizen van Hoorn. Het college gaat bij Deloitte de personalia opvragen van de ambtenaren. Waar mogelijk volgen daarna disciplinaire maatregelen. Waar mogelijk. Want, zo stellen de onderzoekers in hun rapport, sommige geïnterviewde ambtenaren hebben het onderzoek aangegrepen om rekeningen met anderen te vereffenen.