Van knecht tot meester

In de strijd om het burgemeesterschap van Tilburg boekte Ruud Vreeman gisteravond een overwinning op Doekle Terpstra, zijn grootste concurrent. Nog maar een half jaar geleden leed Vreeman een nederlaag tegen een andere Terpstra, Erica, in de strijd om het voorzitterschap van de nationale sportkoepel NOC*NSF. Geheel onverwachts, want de burgemeester van Zaanstad was door het eigen bestuur naar voren geschoven en was in de peilingen de gedoodverfde opvolger van Hans Blankert. Voor NOC*NSF had hij anderhalve dag in de week willen vrijmaken.

Vreeman (1947) is de zoon van een directeur van een Amsterdams bedrijf dat papier importeerde. Hij volgde de HBS, waarna hij arbeidspsychologie ging studeren. Hij promoveerde aan de TU in Delft. Zijn ene grootvader was SDAP'er en kaderlid van de spoorwegvakorganisatie, zijn andere grootvader was timmerman en vakbondslid. Zelf kreeg Vreeman – in de jaren zeventig een linkse activist die niet op de barricaden klom – óók belangstelling voor de vakbond: vóór hij in 1992 met Felix Rottenberg duovoorzitter van de PvdA werd, was hij lange tijd voorzitter van de Vervoersbond FNV. In zijn militaire-diensttijd had de succesrijke hockeykeeper van Groninger Studenten het niet gemakkelijk. In 1997 vertelde hij in het Algemeen Dagblad dat hij tweemaal in het cachot terecht kwam. ,,Vanwege het beledigen van een meerdere. Ik heb een hekel aan ongemotiveerde hiërarchie en gezagsuitoefening.''

In 1994 kwam hij in de Tweede Kamer, die hij in 1997 verliet om burgemeester van Zaanstad te worden. In zijn boek Zonder rood geen paars beschreef Vreeman dat jaar dat hij zijn rol in de partij zag als een van de meesterknechten in een wielerpeloton, met de nadruk op knecht. Eén enkele keer mee voorop rijden, maar veel vaker anoniem in de grote groep. Hij was als duo-voorzitter minder in beeld dan Rottenberg, en zag het als zijn belangrijkste missie de verstoorde relatie tussen de PvdA en de vakbeweging te herstellen.

Toen hij in Zaanstad aan het werk ging, zei hij in NRC Handelsblad: ,,In feite ga ik terug naar een functie die ik bij de Vervoersbond van de FNV had: voorzitten, bruggenbouwen, consensus kweken.'' In de Noord-Hollandse gemeente, tevoren geplaagd door verziekte bestuurlijke verhoudingen, hebben de raadsleden uitgesproken dat ze Vreeman zullen missen. Ze vinden Vreemans vertrek ,,bijzonder jammer'', vertelt CDA-fractievoorzitter R. Ootjers. Hij zegt dat Vreeman alom wordt geprezen om de ontspannen sfeer die hij in de raadsvergaderingen heeft gebracht, om zijn stabiliteit, zijn respect en om het feit dat hij steeds boven de partijen staat.