Olympisch bouwen is `slavenarbeid'

De gigantische toename van het werk en de grote tijdsdruk op de olympische bouwplaatsen leiden in Griekenland tot onverantwoorde situaties, zegt de vakbond voor constructiewerkers. Er zijn al veertien doden gevallen. `Het is slavenarbeid geworden.'

In plexiglas gegraveerde portretten van Che Guevara, Stalin en Lenin kijken stoïcijns toe als Jannis Pásoulas de olympische dodenlijst overhandigt. ,,In twee jaar veertien slachtoffers als gevolg van het niet naleven van arbeidsvoorwaardenwetten op olympische bouwplaatsen'', zegt de secretaris-generaal van de grootste bouwvakbond van Griekenland, de communistische vakcentrale voor constructiewerkers en aanverwante beroepen.

Hij somt op: Christos Miamis (betongieter, 62) in het olympisch dorp van drie meter hoogte doodgevallen, Athanasias Papajiájis (45) geplet onder een stalen deur bij de bouw van de zetel van het organisatiecomité Athene 2004, de Albanees Astrit Kotsi (35) in het olympisch dorp van een hoogte van 3,5 meter gevallen, Leandros Marinakis (29) op het hypodroom meegesleurd door een vrachtwagen en omgekomen, Vangelis Imeri (bouwvakker, 45) in het olympisch dorp omgekomen bij het vervoer van een cementsilo, de Roemeen Manea Marinel (32) onder een instortende hijskraan gesneuveld, Christos Bolanis (58) omgekomen bij de bouw van het centrum voor de geschreven pers, Ilias Mavropoulos (loodgieter, 48) van de vijfde verdieping van het centrale gebouw bij het hypodroom gevallen, Michalis Evangelou (metaalbewerker, 46) overleden na een val van vijftien meter bij de bouw van de olympische pingponghal, de Albanees Jani Kreku (29) doodgevallen bij de bouw van de schietbaan, Ardian Kontaxi (29) van negen meter hoogte gevallen bij de bouw van het hoofdkwartier van het olympisch organisatiecomité, Alexi Batsi (stratenmaker) geplet door een cementwagen.

De gigantische toename van het werk en de grote tijdsdruk op de olympische bouwplaatsen leiden tot onverantwoorde situaties, zegt vakbondsman Pásoulos. ,,Mensen moeten tot 17 uur op een dag werken, zeven dagen in de week. Het is slavenarbeid geworden en niemand die het nog controleert. Onder deze omstandigheden hoeven de Spelen wat mij betreft niet plaats te vinden.''

Op de dodenlijst ontbreken nog twee namen, vertelt de vakbondsman, terwijl hij ook nog een lijst met veertien zwaargewonden overhandigt. Bovendien is er volgens hem ook nog sprake van niet geregistreerde sterfgevallen die de werkgevers proberen te verbergen. In heel Griekenland komen volgens hem jaarlijks 150 arbeiders op de bouwplaats om.

Navraag op straat leert dat de olympische slachtoffers niet erg bekend zijn bij de Grieken. ,,Het is simpel'', zegt krantenverkoper Michalis (32) van achter het loket in zijn kiosk: ,,Meer bouwen, betekent gewoon meer doden.''

De media besteedden aanvankelijk weinig aandacht aan de ongelukken, zegt Pásoulos. De laatste maanden, na acties van de vakbond, verschijnen er af en toe stukjes in de kranten, maar vaak weggestopt tussen ander nieuws. Werkgevers proberen de ongelukken uit het nieuws te houden. Zo werden journalisten afgelopen vrijdag geweerd toen een Egyptische arbeider het leven liet nadat een trap instortte tijdens de bouw van een groot winkelcentrum dat klaar moet zijn voor het begin van de Spelen.

In het kantoor van het olympisch organisatiecomité, waar twee arbeiders sneuvelden, leidt de vraag of de olympische slachtoffers tijdens de Spelen zullen worden herdacht slechts tot vragende blikken. ,,Ik weet niet of we op zo'n vraag antwoord kunnen geven'', twijfelt een pr-medewerkster. Enkele dagen later stuurt ze een zeer formeel e-mailtje: ,,De laatste twee jaar stierven veertien personen op olympische bouwplaatsen. Of er een ceremonie zal worden gehouden voor het verlies van deze mensenlevens bij de voorbereiding van de Olympische Spelen? Bedankt voor uw vraag. Zelfs één dodelijk ongeluk op een bouwplaats is al een tragedie. Athene 2004 ondersteunt de handhaving van alle relevante gezondheids- en veiligheidsregels op bouwplaatsen.''

Behalve deze summiere reactie op de sterfgevallen, geeft de organisatie een lijst mee met als titel ,,Erfenis van de Atheense Olympische en Paralympische Spelen.'' Daarin netjes op een rij wat voor moois de Spelen Griekenland zullen brengen.

Griekenland kan een nieuw beeld van zichzelf neerzetten als ,,dynamisch en modern''. De Spelen leveren 1,3 miljard euro extra inkomsten op voor de publiek sector. Voor 2003 en 2004 biedt het evenement 95.000 nieuwe banen op, waarvan er daarna 50.000 blijven bestaan. Mede dankzij de Spelen heeft men versneld een nieuw vliegveld gerealiseerd en zullen 7,7 kilometer nieuwe metrolijn, 23,7 kilometer nieuwe trambanen en 32 kilometer spoorwegennet worden aangelegd. In het olympisch dorp zullen straks 10.500 arbeidersfamilies huisvesting vinden.

Nu de druk om alles op tijd af te krijgen toeneemt, focust men liever op de baten. Behalve de doden zijn nu ook even de financiële kosten taboe. Al vreest iedereen dat die fors zullen stijgen.

De eerste officiële schattingen gingen uit van 5,5 miljard euro. Twee miljard voor de organisatie van de Spelen, en 3,5 miljard voor infrastructurele en publieke werken. De oppositie, die sinds vorige week in de regering zit, noemde echter al tijden een bedrag van 8,5 miljard euro. En uit niet officiële uitlatingen van het ministerie van Financiën zou blijken dat de kosten inmiddels zijn opgelopen tot 11 miljard euro, waarvan een miljard zal worden besteed aan veiligheidsmaatregelen. Maar zelfs daarbij hoeft het niet te blijven. Uitgaande van de voorspelling van de burgemeester van Barcelona die op basis van zijn ervaring in Griekenland kwam vertellen dat de prijs van de Spelen gedurende de organisatie verdriedubbelt, zou Athene 2004 uiteindelijk wel eens 16 miljard euro kunnen gaan kosten.

Wie die lasten zal dragen is nu al bekend. Alle Grieken zullen meebetalen in de vorm van hogere belastingen, zo zegt Paul Anastasi, woordvoerder van de stad Athene. Het is volgens hem dan ook een klein wonder dat de Grieken zich tot nu toe zo rustig hebben gehouden. ,,De grootste bijdrage die ze aan de spelen hebben geleverd, is het geduld dat ze deze jaren hebben getoond. Ze hebben in stilte geleden en het stof, het lawaai en de verkeerschaos als gevolg van de werkzaamheden over zich heen laten komen. Ze realiseren zich dat het om noodzakelijke investeringen voor hun toekomst gaat. Veel van wat nu gebeurt zou anders nooit of veel later zijn gerealiseerd.''

Krantenverkoper Michalis beaamt dat de Grieken tot nu toe zwegen. Maar het morren neemt de laatste weken toe. ,,Ze krijgen de trams en wegen hier nooit af. Straks tijdens de Olympische Spelen zullen ze waarschijnlijk de straten moeten afzetten om de officials, atleten, en journalisten netjes op hen plek te brengen. Op televisie ziet het er dan allemaal prachtig uit, maar wij de gewone Atheners zullen de deur niet uit kunnen. Voor mij staat het al vast. Ik vertrek in augustus uit Athene'', zegt hij.