KPN profiteert van Duitse verliezen

De overname van het Duitse E-Plus voor meer dan 20 miljard euro bracht telecombedrijf KPN aan de rand van de afgrond. Maar de Duitse verliezen leveren nu fiscale voordelen op.

Op 17 februari informeerde telefoonbedrijf KPN zijn grootste aandeelhouder, de minister van Financiën, vertrouwelijk over een miljardenbod op de Britse concurrent MM02.

Op 18 februari meldde KPN de buitenwereld een compromis met de Nederlandse Belastingdienst over de fiscale afwikkeling van een financiële reorganisatie bij de Duitse mobiele beldochter E-Plus. Naar nu blijkt gaat het om 3,1 miljard euro, hoogstwaarschijnlijk de grootste overeenkomst met een individuele belastingplichtige.

Bij het MMO2-dossier op Financiën was minister Zalm nauw betrokken, maar het tweede las hij naar eigen zeggen ,,uit de krant''. Bij het fiscale compromis was ,,de politiek'' niet betrokken, zei Zalm tegen weekblad Elsevier. Kamerlid Vendrik van GroenLinks heeft vier weken geleden vragen gesteld over het fiscale compromis en de overnameplannen van KPN, die overigens direct door MM02 werden afgewezen.

De overheid is niet zomaar een aandeelhouder, met ruim 19 procent van de KPN-aandelen plus bijzondere zeggenschapsrechten. De staat is behalve een bijzondere aandeelhouder ook een grote klant. De staat is verder samen met het parlement ook regelgever voor de telecom-sector en is ook financier (de laatste leningen van 258 miljoen euro zijn dit jaar afgelost).

Een ,,lastige spagaat'' noemde minister Zalm de opeenstapeling van relaties twee jaar geleden in een verslag van de bemoeienis van de overheid bij het voormalige staatsbedrijf.

Maar van alle soorten relaties tussen de overheid en KPN is de fiscale relatie wel het meest ondoorzichtig. De Belastingdienst zwijgt bijvoorbeeld over individuele belastingplichtigen. De fiscale positie van KPN bestaat uit veelvormige bouwstenen: de activiteiten van KPN in Nederland zijn winstgevend, de Duitse niet en dan zijn er nog talloze niet-belaste winsten en verliezen.

Net als menig burger betaalt ook KPN niet graag belasting. In 2002 zette het bedrijf bijvoorbeeld een streep door leningen ter waarde van 300 miljoen euro die het concern aan zijn Belgische dochter had verstrekt. Dat leverde in Nederland een belastingvoordeel van 104 miljoen euro op, meldt het jaarverslag. De overeenkomstige winst in België kon worden weggestreept tegen bestaande lokale fiscale verliezen.

Een smeulend conflict met de overheid is de vraag of de biedingen op de veilingen van licenties voor snel internetten (UMTS) in 2000 ook BTW-plichtig waren. In dat laatste geval kan KPN terugstorting van de BTW vragen. KPN becijfert de BTW op de Duitse, Nederlandse en Belgische licenties op meer dan een miljard euro.

Het compromis met de fiscus van medio februari levert KPN nog veel meer op. De overeenkomst draait om de fiscale status van de Duitse mobiele telefoondochter E-Plus per eind 2002 en om miljardenverliezen en miljardenwinsten die samenhangen met een financiële reorganisatie bij E-Plus. KPN kocht E-Plus begin 2000 voor meer dan 20 miljard euro. De schuldenlast na de overname bracht KPN aan de rand van de afgrond. De sanering van de financiële relatie tussen KPN en E-Plus pakt, zoals KPN al had verwacht, profijtelijk uit. Desnoods was KPN naar de rechter gestapt om zekerheid te krijgen over zijn fiscale positie. Maar dan zou de uitkomst jaren op zich hebben laten wachten. Met het compromis met de fiscus slaat KPN twee vliegen in één klap. KPN had E-Plus geld geleend en ging er zekerheidshalve van uit dat de betaalde rente fiscaal belast zou worden. Dat gebeurt nu niet. Een aangelegde voorziening valt daardoor deels vrij. Opbrengst: 1.080 miljoen euro. KPN gebruikt de vrijval om de aandeelhouders een extra dividend te geven.

Verder schept de afspraak met de fiscus duidelijkheid over de fiscale winsten en verliezen bij KPN en zijn mobiele dochterbedrijf/E-Plus die voortvloeien uit de financiële reorganisatie. KPN mag Duitse verliezen benutten om zijn eigen fiscale winst te reduceren. Het gaat om een potje van 2.070 miljoen euro. E-Plus levert juist een deel van zijn fiscale verliezen in en zal, als het bedrijf winstgevend wordt, sneller belasting moeten betalen.

KPN heeft het potje direct gebruikt, zo blijkt uit het KPN-jaarverslag, om de belastingaanslag voor 2003 en deels nog 2002 tot nul terug te brengen. Daardoor verdween 592 miljoen uit het potje. Een bedrag van 1.659 miljoen euro is nog over. Genoeg voor twee, of wellicht drie jaar belastingvrij genieten.