Eerste hulpjes bij noodweer

Veel van de producten die kunnen helpen bij het afweren van een aanval, aanranding of andere handtastelijkheid komen uit de schemerzone tussen wetgeving en jurisprudentie.

We leven in gewelddadige tijden – mondiaal, maar ook op microniveau. Klappen, handtastelijkheden en erger dreigen rond tapkasten, in huiskamers, in donkere stegen, op stille landwegen en bij geopende voordeuren die beter gesloten hadden kunnen blijven. Ter verhoging van het gevaar zijn de meest effectieve verdedigingsvormen strafbaar: pepperspray, traangas, knock-out gas, stroomstok en alles wat daar qua heftigheid boven zit, is verboden. Misbruik wordt zeker gestraft, gebruik bij echte noodweer wordt nog wel eens door de vingers gezien. Als het in de rechtszaal tegenzit, gaat de verdediger voor mishandeling achter tralies en mag de aanvaller los wegens gebrek aan bewijs of cellentekort.

Wat te doen? Bart Wisbrun, oprichter en voorzitter van de Stichting Tegen Zinloos Geweld vindt ,,een vriendelijke glimlach het beste wapen''. Als concrete adviezen noemt hij geen oogcontact maken en brand! roepen in plaats van help!, want dat blijkt veel beter te werken. ,,Het mooiste wapen is je eigen uitstraling. Zeker 80 procent van de problemen is daarmee opgelost.''

Maar dan resteert er dus nog een categorie. Een gang naar een paar dumpzaken in een bekende stad in het westen des lands levert geen citaten op die met bronvermelding in de krant mogen, wel een boeiend arsenaal verdedigingsmiddelen uit de schemerzone tussen wetgeving en jurisprudentie. De slapper bijvoorbeeld, een gummiknuppel voor beginners, veertig centimeter lang en twee of drie dik. Met polskoord eraan is het een verboden wapen maar zonder koord mag gewoon, garandeert de verkoper. Messen mogen ook, mits korter dan 15 centimeter en niet tweezijdig snijdend; een volle vitrine glinstert ons toe. Handboeien zijn helemaal geen probleem voor de wet. Iedereen mag ze bij zich hebben, het probleem zit bij het omdoen. ,,Eigenlijk moet je vragen: heeft u er bezwaar tegen als ik u boei?'' weet de dumpeigenaar.

Nog los van de afmetingen passen knuppels, messen en boeien slecht in een damestas of de zak van een pak van een zakenman. Maar gelukkig zijn daar de Personal bodyguard, de Prosafe, de X-marker, de Temporary identification witness, de Smile protector, de Hyper mobile and VIP GPS tracker en het Schrill Alarm waarmee ons soort mensen zich legaal en beschaafd teweer kan stellen tegen randgroepjongeren met vlindermessen, opdringerige cafébezoekers, en toestormende Hells Angels. Snel de juiste spuitbus pakken, de knop indrukken en de straal goed richten, respectievelijk de borgpin uit het geluidsalarm trekken en het apparaat tegen het oor van de wetsovertreder duwen. Vervolgens een terugtrekkende beweging inzetten en 112 bellen. Dat laatste kan bij de auditieve verdedigingsapparatuur problemen geven want als die pin er eenmaal uit is, zal een signaal van 130 decibel (personal bodyguard) of 105 decibel (prosafe) aanhouden tot de batterij leeg raakt. Bij een test bleek overigens dat alleen het geluid van de prosafe zo ondraaglijk was als de verpakking beloofde. De Personal bodyguard (van Blokker) kwam nauwelijks boven de stofzuiger uit, maar wellicht was de niet verwisselbare batterij halfleeg. Het per gasampul aangedreven Ultra Schrill Alarm (`nicht in Ohrnähe einsetzen') joeg de ruiten in de testruimte bijkans uit hun sponningen dankzij een 110 dB Hochfrequentzton. Daarbij was weer verontrustend dat soms helemaal geen geluid uit de fluitmond naar buiten trad, alleen een wolk van het drijfgas. Even schudden, dan deed de Schrill het weer, maar niet elke aanvaller zal je daarvoor de tijd gunnen.

Volgens sommige kenners maakt dat weinig verschil, wel of geen signaal. ,,Ze dienen om de aandacht te trekken'', aldus René van Gemert van PS Products in Eindhoven. Toen in de praktijk bleek dat er haast nooit iemand reageerde, zeiden de aanbieders: ze laten de dader op de vlucht slaan voor het lawaai. Het probleem is: de aanvaller kan nog steeds zien en het apparaat uit je handen pakken.'' Vandaar dus de X-Marker, een spuitbusje dat gedurende een seconde of tien een straal blauw schuim richting vijand stuurt. Op een winderige testlocatie werd twee à drie meter moeiteloos overbrugd, met wind mee zelfs ruim vier, maar dwars op de wind was het beoogde blok hout nauwelijks te raken. Op folders van het verdedigingsmiddel staat een foto van `Paul, hij wil u aanranden, molesteren, beroven, .......' Na bestraling met `Smurfenspray' heeft Paul een dikke laag blauw schuim van oor tot oor. De verdedigende partij heeft nu een seconde of twintig om er vandoor te gaan terwijl de aanvaller worstelt met desoriëntatie, gevoelens van onbehagen en vooral een sterk geslonken blikveld. Van Gemert: ,,Het voelt klef en vies, je wil het van je afwrijven.'' Dat laatste lukt wel met het schuim, maar het blauw is hardnekkiger. Volgens de bijsluiter blijft het ,,tot een maximum van drie dagen zichtbaar''. Daarbij is vermoedelijk uitgegaan van de sanitaire omstandigheden in de onderwereld: met Vim en een nylon pannenspons bleek de kleurstof na een half uur droogtijd binnen een minuut te verwijderen, al is die aanpak voor oogleden geen optie.

De X-marker biedt een variant van `meer blauw op straat' waar ook politie en justitie zich in kunnen vinden, zij het stilzwijgend. Van Gemert zegt dat de politie geen propaganda voor het middel mag maken, en verder dat agenten bij demonstraties van X-marker graag een busje meenemen voor hun partner. Van Gemert: ,,Ook de beveiligingssector is erg enthousiast. Puur het dragen op de riem zorgt voor minder agressie. De aanvaller denkt: Pepperspray, wegwezen!''

Wie zijn tegenstanders geen zichtbelemmerende schuimbehandeling gunt maar ze wel wil markeren, komt terecht bij de Temporary identification witness die in elke damestas past: een spuitbusje waarmee een bedreiger op drie meter afstand of minder kan worden voorzien van een laag bloedrode verf. Maar pas op: de bus is snel leeg. Nog een reden voor oplettendheid is dat het rood averechts kan werken. ,,Wordt een wond nog wel herkend als iemand met een mes is gestoken en met rood is bespoten?'' vraagt Van Gemert zich bezorgd af. ,,Of er is alleen gespoten en omstanders zien de verf voor bloed aan. Dat kan groepshysterie opwekken.''

Binnenkort verkrijgbaar en nu in de laatste ontwikkingsfase is de Smile protector, een nieuw correctief dat ouderwets per spuitbus wordt toegediend. Kernidee is dat de aangevallen persoon kan blijven glimlachen. Hier geen straal, maar een nevel van een stank die zo weerzinwekkend schijnt te zijn dat iedere agressor acuut zijn plannen herziet. ,,Het lijkt op een mengsel van uien en knoflook dat een paar jaar heeft liggen rotten'', zegt Patrick Davidson, die stinky spray bedacht toen hij zijn kinderen een verhaal voorlas over een bunzing.

Het ontwikkelingstraject startte in 2000. Het punt was dat elke spuitbus een klein beetje lekt. In dit geval kon dat tot ernstige sociale schade voor de drager leiden. Davidson: ,,Nu hebben we een malletje voor de spuitkop dat absoluut niet meer lekt, alleen spuit de bus nu niet zo goed meer. Maar dat lossen we op. Probleem was ook een fabriek te vinden die de bussen wilde vullen. Hadden we er een gevonden, wilde het personeel niet. Want de stank is echt niet te harden.'' Gevaar ontbreekt, bleek bij TNO-testen op het gebruikte plantenextract. Davidson: ,,Vrouwen zeggen soms tegen ons: misschien wordt hij nog agressiever als ik hiermee spuit. Maar ze kunnen ook zichzelf onaantrekkelijk maken. Lust zakt tot ver beneden het vriespunt.''

Websites: www.smileprotector.nl; www.spyshop.nl; www.xmarker.nl; www.pepperspray.be; www.secutech.nl; www.encomsafety.com