Homerun voor apothekeres

Ida Muller-Plantema, apothekeres te Castricum, won zaterdag het eerste Nederlands kampioenschap Scrypto. In minder dan twintig minuten klaarde zij de klus.

Laat de inventiviteit van de oplossers van het Scryptogram, zoals dat zaterdags in deze krant verschijnt, zich ook objectief meten? Dat was de grote vraag voor de organisatoren van het Nederlands kampioenschap Scrypto dat dit weekeinde in Rotterdam werd gehouden.

Nadat met vier voorrondes op internet de 26 beste oplossers waren geselecteerd, waarbij behalve het juiste woord ook de snelheid van oplossen een belangrijke rol speelde, vond zaterdag in de Rotterdamse boekhandel Donner de eindronde plaats. Konden de on-linedeelnemers zich nog ongestraft beroepen op bevriende adviseurs of elektronische naslagwerken, bij de finale stonden ze er alleen voor. In de theaterzaal van de boekhandel zorgden 26 tafeltjes met daarop een kladblok, een potlood met gummetje, in combinatie met strenge surveillanten, voor een joviale examensfeer.

Het publiek, voornamelijk bestaande uit familie van de deelnemers, viel stil toen de eerste opgaven werden uitgedeeld. Wetenschappelijk kon worden vastgesteld dat het onder hoogspanning breken van het brein geen geluid voortbrengt. Gedurende een kleine tien minuten was niets anders te horen dan het gekras van potloden. Vervolgens meldde zich de eerste met een volledig ingevulde opgave.

Voor de organisatoren was het al een mirakel dat bij de voorrondes via internet deelnemers erin slaagden binnen tien minuten een volledig Scrypto correct opgelost te retourneren. Toen werd nog getwijfeld over mogelijke externe hulp, maar zaterdag wist men het zeker: een klus waarover velen enkele dagen doen, kan door een enkeling in minder dan tien minuten worden geklaard.

Drie keer moesten de finalisten zich zaterdagmiddag met elkaar meten aan de hand van drie, door Scrypto-samensteller Jelmer Steenhuis speciaal voor deze gelegenheid vervaardigde puzzels. Op papier was favoriet de musicus Rien Verbeek uit Wijk bij Duurstede, die de snelste was bij de tweede en derde voorronde.

Al tijdens de eerste live-ronde ontstond een kopgroep en een peloton: zes van de 26 lukte het binnen het half uur een puzzel op te lossen. Verbeek behoorde tot de achterblijvers: ,,Na 15 minuten had ik alles op twee woorden na.'' Vooral het woord voor ,,rondlopen om thuis te komen'' (zeven letters) wilde hem maar niet te binnen schieten. Hij had ??M?R?N. Homerun, was de oplossing – en zoals velen van zijn lotgenoten sloeg hij zich voor de kop toen hij de juiste oplossingen vernam.

Tijdens de tweede ronde leverde Verbeek weliswaar binnen acht minuten een perfecte oplossing, maar dat was niet genoeg om zijn verlies in de eerste ronde te compenseren. Twaalf deelnemers slaagden erin binnen de dertig minuten een volledig goede oplossing in te leveren. Dat maakte de derde ronde bijzonder spannend. Louis Kesteloo, leraar aan een basisschool, was weliswaar na veertien minuten klaar en stevende Verbeek in bonuspunten voorbij. Maar de deelnemer met het beste gemiddelde uit de drie rondes stak uiteindelijk binnen twintig minuten haar hand omhoog: Ida Muller-Plantema, apothekeres te Castricum.

De winnaar van de hoofdprijs was in alle opzichten verrassend. Ze was vrouw, terwijl de zes gekwalificeerden boven haar man bleken te zijn. Maar nog uitzonderlijker is, dat Ida Muller pas begin dit jaar voor het eerst, op advies van een vriendin, het Scrypto van NRC Handelsblad ter hand nam. Om daarna deze krant een paar keer te kopen en de puzzel te kraken. Daarmee logenstrafte Ida Muller overtuigend de veronderstelling dat je de maker van een cryptogram gedurende een reeks van jaren `persoonlijk' moet leren kennen om zijn of haar grilligheden snel te kunnen doorgronden.

,,Het vereist een analytisch denkvermogen'', verklaart Ida Muller haar overwinning. ,,Ik los al 38 jaar cryptogrammen op. De derde voorronde heb ik vanuit Oostenrijk via een laptop gespeeld, omdat we toen met skivakantie in het plaatsje Fiss waren.''

Jelmer Steenhuis, die zich pas na afloop als opperscheidsrechter liet zien, toonde zich verrast over het wedstrijdverloop: ,,Ik was verbaasd over de snelheid van de oplossingen. De winnaar heeft een fenomenaal associatievermogen. Zij overtreft mensen die al vele jaren bezig zijn met mijn manier van denken.''

Zie voor meer informatie over de finale van het NK Scrypto: http://www.pzzl.com/nkscrypto/