Het beeld

Zomaar een hele dag op nagenoeg alle zenders vaderlandse geschiedenis in beeld, en opmerkelijk weinig verdriet: hoe geliefd prinses Juliana ook was, haar verwachte overlijden veroorzaakte minder televisietranen dan de als onrechtvaardiger ervaren dood van prins Claus, of zelfs die van Albert Mol.

Wel was er veel om van ontroerd te raken, zelfs wanneer je al die beelden van de non-conformistische koningin-moeder nooit eerder gezien zou hebben. Voor een hele generatie, die slecht onderwijs heeft genoten en alleen de protocolliefde van de huidige vorstin kent, moet Juliana's buitengewone relatie met volk en camera een openbaring zijn. Wie denkt dat het koningshuis nu pas informeel durft te zijn, kent de beelden niet van een prinses die in 1937 in de sneeuw haar tong uitsteekt naar de camera en als Lolita met een plastic zonnebril speelt. Een halve eeuw later, in een klassiek interview met Maartje van Weegen, acteert ze nog steeds als een mieterse bakvis.

Het kon nog gekker: het NOS Journaal filmde op zondagmorgen de open fietsenstalling van golfplaat naast de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap te Baarn. De kosteres herinnert zich dat op een autoloze zondag de koningin in een lange broek fietsend ter kerke ging, en daar onder dat afdakje een rok overheen frommelde. Voor buitenlanders moet dit een bijzonder land lijken; prins Bernhard geneerde zich in 1987 zo te zien nog steeds een beetje.

In zo'n land is het ook niet helemaal duidelijk hoe televisiezenders zich horen te gedragen, wanneer een monarch sterft. Het Nationaal Programma, dat tegenwoordig NOS Actueel heet, reageerde op Nederland 2 adequaat. Tot elf uur 's avonds praatten eerst Paul Witteman, en daarna Maartje van Weegen met goed gekozen gasten, de juiste archiefbeelden werden tevoorschijn gehaald, en de officiële NOS-necrologie, Juliana, gewoon bijzonder van Arjan Nieuwenhuyzen, trof exact de juiste toon. Aanvankelijk werd de verkeerde band met condoleances van premier Balkenende ingestart, maar dat soort foutjes komt wel vaker voor bij de bezuinigende publieke omroep. Ook de goede tape was zo houterig en onpersoonlijk als we van deze premier gewend zijn.

Na het eerste extra nieuwsbulletin op Ned.2 om 9.16u. volgde SBS6 om 9.34u en de RTL-zenders om 9.56u. Maar welke programma's moesten dit weekeinde afgelast worden? De publieke zenders pasten hun programma's aan, zodat bijvoorbeeld Paul de Leeuw een week later moet beginnen met SMSmee's poessie. RTL besloot de derde finaleronde van Idols wel door te laten gaan, voorafgegaan door een strakke verklaring van deelneming door presentatrice Tooske Breugem aan ,,iedereen die in prinses Juliana een dierbare heeft verloren''. Tot die groep hoorde zij zelf evenmin als de 2,3 miljoen kijkers. De belangen zijn te groot om Idols uit te stellen, maar dat zou ook moeten gelden voor de seizoensaftrap van Postcodeloterij Miljoenenjacht op zondag bij de TROS. Daar is het oranjegevoel kennelijk nog groter, en dat zou wel eens gewoon een kwestie van leeftijd kunnen zijn.